Wat is de IRGC?

Waar staat IRGC voor?

IRGC staat voor de Islamitische Revolutionaire Garde, in het Perzisch bekend als Sepah-e Pasdaran-e Enqelab-e Eslami (سپاه پاسداران انقلاب اسلامی), meestal afgekort tot Sepah. Ze werd per decreet opgericht in april 1979, weken na de revolutie, als een strijdmacht die loyaal was aan de nieuwe geestelijke leiding en los stond van het reguliere leger (Artesh).

Wie controleert de IRGC?

De IRGC rapporteert aan de Opperste Leider, momenteel Ali Khamenei, niet aan de gekozen president of het parlement. De opperbevelhebber wordt door de Leider benoemd en kan door hem worden ontslagen. Deze commandostructuur verklaart waarom de Garde het best kan worden begrepen als het eigen leger van het regime, niet als een nationaal leger.

Wat zijn de belangrijkste onderdelen van de IRGC?

Wat is de Basij?

De Basij-verzetsmacht is de massale vrijwilligersmilitie van de IRGC, georganiseerd via moskeeën, scholen, universiteiten en werkplekken. Basij-leden in burgerkleding en op motorfietsen zijn de eenheid die het vaakst wordt gefilmd terwijl ze demonstranten slaan en beschieten; hun lokale structuur levert ook informanten die demonstranten achteraf identificeren.

Waarom is de IRGC economisch zo machtig?

Via ingenieursconcerns, havens, telecombelangen, bouwcontracten en controle over informele importkanalen bezit de Garde een groot deel van de Iraanse economie. Dat geld financiert patronage-netwerken en beschermt commandanten tegen gewone politieke druk — het is een van de redenen waarom sancties tegen individuen beperkt effect hebben. Zie sancties voor wat is aangewezen en door wie.

Welke rol speelt de IRGC bij de protesten?

Tijdens de opstand van 2025–2026werden IRGC-grondeenheden en Basij-troepen ingezet naast de FARAJA-politie en agenten in burger. Gedocumenteerd gedrag omvat levend vuur op menigten, hagelkorrels gericht op gezichten en ogen, massa-arrestaties en de internetafsluitingen die voorafgingen aan de ergste nachten. Het dodelijkst gedocumenteerde incident staat op onze Twee Nachten pagina.

Is de IRGC aangemerkt als terroristische organisatie?

De Verenigde Staten hebben de IRGC in april 2019 aangemerkt als een buitenlandse terroristische organisatie. Canada deed dat in 2024. De Europese Unie heeft veel IRGC-entiteiten en commandanten gesanctioneerd, maar heeft de Garde zelf per 2026 nog niet volledig op de lijst geplaatst; het debat hierover volgen we op onze Wereld pagina.

Veelgestelde vragen

De Revolutionaire Garde: een diepgaande analyse

Kernfeiten

• Opgericht bij decreet van Ruhollah Khomeini op 5 mei 1979; de rol ervan is vastgelegd in artikel 150 van de grondwet.
• Verantwoording verschuldigd aan de Opperste Leider, niet aan de gekozen president of het parlement.
• Naar schatting van het International Institute for Strategic Studies ongeveer 190.000 actieve personeelsleden, plus de Basij-militie.
• Onderdelen: Grondtroepen, Lucht- en Ruimtevaartmacht, Marine, Quds-macht, Inlichtingendienst en de Basij.
• Door de Verenigde Staten in april 2019 aangemerkt als Buitenlandse Terroristische Organisatie, de eerste keer dat een staatsleger op deze lijst werd geplaatst; Canada classificeerde de organisatie in juni 2024 als een terroristische entiteit.

Waarom werd de IRGC opgericht?

De nieuwe leiders wantrouwden het reguliere leger, dat de sjah had gediend. Zij creëerden een parallelle strijdmacht waarvan de loyaliteit ideologisch was. Tijdens de Iran-Irakoorlog van 1980-1988 groeide de Garde uit tot een volwaardig leger, en veel van de commandanten uit die tijd stapten later over naar de politiek, het bedrijfsleven en de veiligheidsdiensten.

Hoe is de IRGC georganiseerd?

Hossein Salami, commandant sinds 2019, werd gedood bij Israëlische aanvallen in juni 2025, en Mohammad Pakpour werd in zijn plaats benoemd. Het commando loopt via het kantoor van de Opperste Leider, die de hoge commandanten rechtstreeks aanstelt.

Welke rol speelt de IRGC bij binnenlandse repressie?

Samen met de Basij heeft de Garde leiding gegeven aan de respons op elke nationale protestgolf: 2009, 2019, 2022 en 2025–2026. De VN-Feitenonderzoeksmissie voor Iran stelde vast dat staatskrachten misdaden tegen de menselijkheid pleegden tijdens het neerslaan van de protesten in 2022, waaronder moord, gevangenschap, marteling en verkrachting. In januari 2026 werden IRGC- en Basij-eenheden ingezet in steden waar op menigten werd geschoten, zoals vastgelegd op de twee nachten pagina.

De IRGC Inlichtingendienst beheert zijn eigen detentieafdelingen, waaronder Afdeling 2-A van de Evin-gevangenis. Voormalige gevangenen beschrijven lange periodes van eenzame opsluiting en gedwongen televisiebekentenissen. Verschillende personen met dubbele nationaliteit zijn daar vastgehouden en gebruikt als onderhandelingstroef in gesprekken met westerse regeringen.

Hoeveel van de Iraanse economie beheert de IRGC?

Via zijn ingenieursafdeling, Khatam al-Anbiya, en via gelieerde stichtingen en bedrijven, heeft de Garde grote belangen in de bouw, olie en gas, telecommunicatie, havens en het bankwezen. Schattingen van zijn aandeel in de economie variëren sterk, omdat eigendom verborgen is achter houdstermaatschappijen. Critici beweren dat sancties de Garde hebben versterkt, aangezien smokkel en sanctieontduiking via door de Garde gecontroleerde netwerken lopen.

Wat doet de IRGC buiten Iran?

De Quds Force bewapent en traint geallieerde groepen in Libanon, Irak, Syrië en Jemen. De IRGC Marine patrouilleert in de Straat van Hormuz, waardoor een groot deel van 's werelds olietransport over zee passeert. Westerse aanklagers hebben ook IRGC-netwerken in verband gebracht met complotten tegen dissidenten en journalisten in Europa en Noord-Amerika. De menselijke kosten van deze operaties staan vermeld op de buiten Iran.

Welke landen beschouwen de IRGC als een terroristische organisatie?

De Verenigde Staten hebben de IRGC in april 2019 aangemerkt als een buitenlandse terroristische organisatie. Canada plaatste de Garde in juni 2024 op de lijst onder zijn Wetboek van Strafrecht. Het Europees Parlement heeft herhaaldelijk gestemd om EU-lidstaten aan te sporen de Garde op de lijst te plaatsen, en het Verenigd Koninkrijk heeft sancties opgelegd aan de Garde en veel van haar commandanten. Activisten beweren dat een plaatsing op de lijst het moeilijker maakt voor de Garde om geld te verplaatsen en in het buitenland te rekruteren. Lopende campagnes zijn te vinden op de campagnes.

Bronnen

Grondwet van de Islamitische Republiek Iran, Artikel 150; International Institute for Strategic Studies, The Military Balance; aanwijzing door het Amerikaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken van april 2019; vermelding door Public Safety Canada van juni 2024; VN Onafhankelijke Internationale Feitenonderzoeksmissie voor Iran; Amnesty International. Volledige bronvermeldingen staan op de methodologie pagina.

De IRGC begrijpen zonder afzonderlijke instellingen op één hoop te gooien

Een institutionele naam vormt geen volledige keten van verantwoordelijkheid

IRGC, Sepah en Pasdaran verwijzen naar de Revolutionaire Garde, terwijl de Quds-macht, haar inlichtingendienst en de Basij verschillende onderdelen van de veiligheidsstructuur aanduiden. Die namen verklaren weliswaar een institutioneel verband, maar identificeren op zichzelf niet de eenheid of het individu die verantwoordelijk is voor een specifiek incident.

Een verslag op zaakniveau moet de specifieke identificatie van de bron behouden en toelichten of deze berust op uniformen, getuigenverklaringen, documenten of een formeel onderzoek. Wanneer het bewijsmateriaal wel staatsveiligheidstroepen aanwijst, maar geen specifieke tak, moet de beschrijving op dat overkoepelende niveau blijven. Zorgvuldigheid over onzekerheden is waardevoller dan een institutioneel etiket dat breder is dan het bewijsmateriaal toelaat.

Vergelijk de institutionele definities

Parallelle strijdkrachten en detentiesystemen

Het archief maakt onderscheid tussen de reguliere krijgsmacht, de Garde, het politiecommando en de inlichtingendiensten. Hun mandaten en detentiefaciliteiten zijn niet uitwisselbaar. Het bestaan van overlappende bevoegdheden is juist een reden om de exacte instantie achter een arrestatie of verhoor te identificeren, voor zover de bronnen dat toelaten.

Evin duikt herhaaldelijk op in verslagen over politieke detentie, maar een foto van de ingang toont niet aan welke instantie een bepaalde persoon vasthield of wat zich binnen afspeelde. De onderstaande exterieurfoto met bronvermelding biedt uitsluitend geografische context. Beweringen over een afdeling, de behandeling van een gedetineerde of commandoverantwoordelijkheid vereisen eigen dossiers en onderzoeksbevindingen.

Verken de institutionele achtergrond

Economische invloed mag geen ongefundeerd percentage worden

De economische rol van de Garde wordt besproken aan de hand van sectoren, bedrijven en institutionele verhoudingen. Een exact aandeel in de economie vereist een afgebakende maatstaf: eigendom, omzet, contracten, activa of een andere indicator. Die maatstaven kunnen verschillende uitkomsten opleveren en mogen niet worden samengevoegd tot één enkel, onverklaard percentage.

Dezelfde terughoudendheid is geboden bij beweringen over sancties en informele handel. Een gedocumenteerde sanctieaanwijzing of eigendomsband van een bedrijf kan een specifieke relatie aantonen; het kan niet het gedrag aantonen van elke onderneming die met een breed netwerk is verbonden. De sanctiepagina legt uit hoe aanwijzingsdossiers werken en waarom juridische maatregelen per rechtsgebied verschillen.

Lees de gids over sancties en aanwijzingen

Buitenlandse operaties en binnenlandse repressie vereisen afzonderlijk bewijs

De externe rol van de Quds-macht en de binnenlandse rol van de Garde zijn institutioneel met elkaar verbonden, maar elke gebeurtenis vereist nog steeds een eigen bronspoor. Financiering, training, wapenleveranties, operationele coördinatie en direct bevel zijn verschillende vormen van betrokkenheid. Een bron die één van deze aspecten aantoont, mag niet worden aangehaald als bewijs voor alle andere.

De pagina 'Beyond Iran' volgt grensoverschrijdende zaken en onderscheidt verschillende vormen van toeschrijving. De protestchronologieën volgen binnenlandse incidenten. Door ze in samenhang te lezen, kan het bereik van het instituut worden verduidelijkt, zonder elke gewapende groepering in het buitenland of elke veiligheidsfunctionaris in Iran als identiek te beschouwen. Strafrechtelijke veroordelingen, onderzoeksbevindingen en overheidssancties behouden eveneens hun eigen, afzonderlijke juridische betekenis.

Onderzoek het grensoverschrijdende bewijsmateriaal

Lees de chronologie van het binnenlandse protest