Sino ang namumuno sa Iran: mga pangunahing tauhan ng Islamic Republic

Ali Khamenei — Supreme Leader ng Islamic Republic mula noong 1989

Ipinanganak noong 1939 sa Mashhad. Pangulo ng Iran 1981–1989, pagkatapos ay hinirang na Supreme Leader pagkamatay ni Khomeini noong Hunyo 1989. Sa ilalim ng konstitusyon ng Iran, siya ang commander-in-chief ng sandatahang lakas, nagtatalaga ng pinuno ng hudikatura, kalahati ng Guardian Council, at mga direktor ng state broadcasting (IRIB). Siya ang may huling salita sa patakarang nukleyar, estratehiyang panrehiyon, at paghawak ng mga protesta. Siya ay itinalaga ng Estados Unidos, European Union, United Kingdom at Canada kaugnay ng mga paglabag sa karapatang pantao at pagsupil sa mga protesta ng 2022–2026.

Mojtaba Khamenei — Klerigo, anak ng Supreme Leader, madalas na binabanggit bilang isang kandidato sa paghalili

Ipinanganak noong 1969. Walang hawak na pormal na opisina ng estado ngunit malawakang iniulat ng Iranian at internasyonal na media na may impluwensya sa opisina ng Supreme Leader at mga bahagi ng aparatong panseguridad. Paulit-ulit na binabanggit sa mga espekulasyon tungkol sa paghalili mula noong 2009 Green Movement, nang akusahan siya ng mga oposisyong pigura ng pag-uugnay sa pagsugpo. Ang mga pahayag tungkol sa kanyang eksaktong papel ay pinagtatalunan at higit na hindi mapapatunayan mula sa mga bukas na mapagkukunan.

Esmail Qaani — Kumander ng IRGC Quds Force mula noong 2020

Humalili kay Qassem Soleimani pagkatapos ng US strike noong Enero 2020 sa Baghdad. Ang Quds Force ay ang extraterritorial na braso ng IRGC at ang channel kung saan pinopondohan, binibigyan ng armas at itinuturo ng Tehran ang mga kaalyadong militia sa Iraq, Syria, Lebanon at Yemen. Sinanction ng Estados Unidos, EU at UK.

Hossein Salami — Commander-in-Chief ng Islamic Revolutionary Guard Corps

Career IRGC officer, hinirang na commander-in-chief noong Abril 2019. Kinokontrol ng IRGC ang mga programa ng misayl at drone ng Iran, isang malaking bahagi ng ekonomiya sa pamamagitan ng mga kaakibat na conglomerates tulad ng Khatam al-Anbiya, at — sa pamamagitan ng Basij — ang domestic force na pinakamadalas na makilala sa mga pagpatay sa protesta. Ang IRGC ay itinalaga bilang isang teroristang organisasyon ng Estados Unidos at ipinagbawal o sinanction ng ilang iba pang estado.

Gholamhossein Mohseni-Eje'i — Pinuno ng Hudikatura mula noong 2021

Dating ministro ng intelihensiya at prosecutor-general. Bilang pinuno ng hudikatura, siya ang namumuno sa sistemang naglalabas ng mga utos ng pagbitay sa Iran — ang pinakamataas na per-capita execution rate sa mundo, na may higit sa 900 na pagbitay na naitala noong 2024 at mas mataas na kabuuang iniulat para sa 2025. Sinanction ng EU mula noong 2011 para sa malubhang paglabag sa karapatang pantao.

Ahmad Jannati — Kalihim ng Guardian Council; tagapangulo ng Assembly of Experts

Ipinanganak noong 1927. Namuno sa Guardian Council mula noong 1992. Sinasala ng Konseho ang bawat kandidato sa parlyamento at pagkapangulo, at ang mga mass disqualifications nito ay ang mekanismo kung saan ang kompetisyon sa eleksyon sa Iran ay isinasara bago magsimula ang pagboto. Sinanction ng EU at Estados Unidos.

Mohammad Mehdi Mirbagheri — Hardline cleric at miyembro ng Assembly of Experts

Isang teorista na nakabase sa Qom ng 'pagbuo ng sibilisasyong Islamiko' at isa sa mga pinakasikat na hardline clerical na boses sa domestic debate ng Iran. Ang kanyang mga lektyur ay nangangatwiran para sa pagpapasakop ng modernong agham panlipunan, teknolohiya at pamamahala sa awtoridad ng klerigo, at siya ay isang pare-parehong kalaban ng mga negosasyon sa Kanluran at ng pagluwag sa pagpapatupad ng hijab. Siya ay madalas na binabasa bilang isang bellwether para sa ideological wing na inaasahang huhubog sa post-Khamenei succession.

Mohammad Marandi — Propesor sa Tehran University at ang pinakakitang English-language commentator ng rehimen

Isang Iranian-American academic na nagsisilbing pangunahing English-language interlocutor ng Islamic Republic sa mga Western broadcasters at nagsilbi sa Iranian team sa panahon ng nuclear talks. Inilalarawan ng mga Iranian journalist sa exile at press-freedom monitors ang kanyang output bilang state-aligned messaging sa halip na independiyenteng pagsusuri; tinatanggihan niya ang paglalarawang iyon. Ang kanyang prominence ay ginagawa siyang isang kapaki-pakinabang na case study kung paano ipinapalabas ng Islamic Republic ang narrative sa ibang bansa.

Hossein Taeb — Dating Pinuno ng IRGC Intelligence Organisation

Namuno sa intelligence ng IRGC mula 2009 — ang taon ng pagsugpo sa Green Movement — hanggang sa kanyang pagtanggal noong Hunyo 2022. Sakop ng kanyang panunungkulan ang panahon kung kailan nalampasan ng sangay ng intelligence ng IRGC ang Ministry of Intelligence sa paghawak ng mga dissidente, dual nationals, at hostage diplomacy. Sinesyunan ng EU at ng Estados Unidos.

Esmail Khatib — Ministro ng Intelligence

Pinamumunuan ang Ministry of Intelligence and Security (VAJA/MOIS), na nagsasagawa ng pagbabantay sa mga aktibista, mga interrogation wing ng Evin Prison, at mga operasyon laban sa mga Iranian sa ibang bansa. Ang ministeryo ay sinesyunan ng Estados Unidos at ng EU dahil sa transnational repression at pagtrato sa mga detainee.

Paano nakaayos ang kapangyarihan

Ang Supreme Leader ay hindi isang opisina lamang sa marami; siya ay nakatataas sa mga inihalal. Siya ang nagtatalaga ng pinuno ng hudikatura, anim sa labindalawang miyembro ng Guardian Council, mga kumander ng sandatahang lakas, at ang pinuno ng state broadcasting. Ang Guardian Council naman ang nagpapasya kung sino ang maaaring tumakbo sa eleksyon, at ang Assembly of Experts — na mismo ay siniyasat ng Guardian Council — ang pumipili ng susunod na Supreme Leader. Ang IRGC ang nagbibigay ng coercive at economic weight na nagpapanatili sa estruktura. Ang pag-unawa sa mga pagkakaugnay na ito ay nagpapaliwanag kung bakit ang mga eleksyon sa Iran ay nagpapalit ng mga ministro ngunit hindi ng direksyon.

Mga madalas itanong

Paano nakaayos ang awtoridad

Ang konstitusyon ng Iran ay lumilikha ng dalawang magkatulad na estruktura: isang inihalal na antas ng pangulo, parlamento at mga lokal na konseho, at isang hindi inihalal na antas ng Pinuno ng Rebolusyon, Konseho ng mga Tagapangalaga, Konseho ng Kapakinabangan, hudikatura at sandatahang lakas. Ang ikalawang antas ay nagtatalaga, nagsusuri at maaaring sumupil sa una. Para sa layunin ng pananagutan, ito ay napakahalaga: ang mga utos na gumamit ng nakamamatay na puwersa ay bumababa sa hindi inihalal na hanay, kaya naman ang pagpapataw ng parusa sa isang ministro ay bihirang magbago sa pag-uugali sa lansangan.

Pagbasa sa kadena ng pananagutan

Ang gawaing pananagutan ay bihirang magsimula sa tuktok ng istruktura. Nagsisimula ito sa isang dokumentadong gawa — isang sniper sa bubong sa Zahedan, isang pambubugbog sa detention center, isang pagbitay na naka-iskedyul sa madaling araw — at umaakyat sa pamamagitan ng apat na tanong:

1. Sino ang nagsagawa nito? Yunit, ranggo at, kung pinapayagan ng ebidensya, pangalan.
2. Sa ilalim ng kaninong epektibong kontrol sila? Panlalawigang IRGC o police command, direktor ng bilangguan, hukom na namumuno.
3. Ano ang alam ng kumander na iyon? Mga sabay-sabay na utos, mga pattern na naulit sa mga lungsod, mga pampublikong pahayag na sumusuporta sa pag-uugali.
4. Ano ang ginawa nila tungkol dito? Ang pagkabigong imbestigahan o parusahan ay ginagawang pananagutan ang kaalaman.

Ang bawat nasagot na tanong ay isang bloke ng gusali para sa isang file ng unibersal na hurisdiksyon, isang pagtatalaga ng parusa o isang pag-uusig sa hinaharap sa loob ng bansa. Ito ang praktikal na dahilan kung bakit iginiit ng archive ang mga pinangalanang kaso at may petsang dokumento sa halip na pinagsama-samang galit.

Ang kabilang panig ng talaan

Kasama ng mga may katungkulan, naglalaman ang talaan ng mga taong lumaban sa kanila: mga nakakulong na abogado at tagapagtanggol ng karapatang pantao tulad nina Narges Mohammadi at Nasrin Sotoudeh; mga artista tulad ni Toomaj Salehi; mga pamilya tulad ng mga Amini na tumanggi sa opisyal na salaysay ng isang kamatayan; at ang spectrum ng pulitika ng mga exile na inilarawan sa pahina ng oposisyon. Idinodokumento ng archive ang spectrum na iyon nang hindi ineendorso ang anumang paksyon sa loob nito, at hindi kumukuha ng pondo mula sa alinman sa kanila, gaya ng nakasaad sa pahina tungkol sa amin.

Kung saan nakatayo ang mga pagtatalaga

Mula noong 2022, ang EU, UK, US at Canada ay naglista ng daan-daang opisyal ng Iran, mga entidad at mga kumander ng IRGC, at sumunod ang mga karagdagang tranche pagkatapos ng mga pagpatay noong Enero 2026. Ang mga pagtatalaga ay nag-freeze ng mga ari-arian at nagbabawal sa paglalakbay; hindi nila naaabot ang mga opisyal na walang panlabas na exposure, at hindi nila napigilan ang mga pagbitay. Ang pahina ng mga parusa ay naglalahad kung ano ang kaya at hindi kaya ng bawat instrumento, at ang pahina ng mga kampanya ay naglilista ng mga pagsisikap sa pagbabawal na kasalukuyang isinasagawa.

Mga madalas itanong

Sino ba talaga ang may hawak ng kapangyarihan sa Islamic Republic?

Ang pinakamataas na awtoridad ay nasa Kataas-taasang Pinuno, na nagtatalaga ng mga pinuno ng hudikatura, sandatahang lakas at pambansang pagsasahimpapawid at kumokontrol sa pagsusuri ng Guardian Council sa mga kandidato. Ang inihalal na pagkapangulo at parlyamento ay gumagana sa loob ng mga limitasyon na itinakda ng mga hindi inihalal na katawan.

Ano ang papel ng Kataas-taasang Pinuno sa panunupil?

Ang tanggapan ay nagtatakda ng estratehikong linya at nagtatalaga ng mga kumander at hukom na nagpapatupad nito. Ang mga eksperto ng UN at mga katawan ng karapatang pantao ay paulit-ulit na natukoy ang pananagutan ng utos sa antas na iyon para sa mga patakaran ng nakamamatay na puwersa, malawakang pagdakip at pagbitay.

Aling mga katawan ang nagpapasya kung sino ang papatayin?

Ang mga Revolutionary Court ay naglalabas ng mga hatol ng kamatayan sa mga kasong pampulitika, sinusuri sila ng Korte Suprema, at ang pinuno ng hudikatura at mga awtoridad ng bilangguan ay nag-iiskedyul ng pagpapatupad. Ang mga kasong tulad ng moharebeh at efsad-e fel-arz ay ang mga karaniwang legal na sasakyan.

Ang mga indibidwal na opisyal ba ay nasa ilalim ng mga internasyonal na parusa?

Oo. Ang European Union, United Kingdom, United States at Canada ay nagtalaga ng malaking bilang ng mga opisyal ng Iran, mga kumander ng IRGC, mga direktor ng bilangguan at mga hukom sa mga crackdown noong 2022 at 2026. Ang pahina ng mga parusa ay sumusubaybay sa mga kategorya at kanilang mga limitasyon.

Ano ang pananagutan ng utos at bakit ito mahalaga dito?

Ito ang prinsipyo na ang mga kumander ay kriminal na mananagot para sa mga krimen na ginawa ng mga pwersa sa ilalim ng kanilang epektibong kontrol kapag alam nila o dapat ay alam at nabigo na pigilan o parusahan ang mga ito. Ito ang nagpapahintulot sa pananagutan na umabot sa kabila ng indibidwal na pumutok ng baril.

Mayroon bang anumang matataas na opisyal na na-prosekusyon?

Hindi sa loob ng Iran. Sa labas nito, ang mga kaso ng universal-jurisdiction ay nagbunga ng mga paghatol — pinakakilala ang paghatol noong 2022 sa Sweden ng isang dating opisyal ng bilangguan ng Iran dahil sa mga masaker noong 1988 — kung kaya't mahalaga ang dokumentasyon na may mga pinangalanang salarin.