ایران از حاکمانش کهن‌تر است، و پس از آن‌ها نیز خواهد ماند.

پیش از جمهوری اسلامی، پیش از شاهان، پیش از روم و پیش از اسلام، ایران بود — تمدنی که نخستین منشور حقوق بشر را به جهان هدیه کرد، واژهٔ «جبر» را زایید، شعر مولانا و حافظ را پروراند، طبّ ابن‌سینا را پروَرد، و مهمان‌نوازی‌ای آفرید که جهانگردان بیست‌وپنج قرن است از آن می‌گویند. این صفحه یادآور می‌شود ایرانیان که‌اند — و آن روزی که استبداد فرو افتد، جهان چه چیزی را دوباره کشف خواهد کرد.

کشوری به وسعت اروپای غربی.

نخستین منشور حقوق بشر جهان به دست پارسیان نگاشته شد.

چون کوروش بزرگ در ۵۳۹ پ.م به بابل وارد شد، فرمان داد متنی را بر گِل بنویسند که امروز سازمان ملل آن را نخستین اعلامیهٔ حقوق بشر در تاریخ می‌خواند. استوانهٔ کوروش آزادی دین را اعلام کرد، بردگیِ تحمیلی بر اقوام تبعیدی را برچید، فرمان بازسازی پرستشگاه‌هایشان را داد و حق بازگشت به سرزمین مادری را به ایشان بازگرداند. نسخه‌ای از آن امروز در مقر سازمان ملل در نیویورک نگاهداری می‌شود.

بیست‌وپنج قرن پس از آن، زنان ایران همان درس را به جهان یادآور می‌شوند: کرامت، وجدان، و حق آزاد زیستن، کالای وارداتی غرب نیست. این‌ها تا مغز استخوان ایرانی است.

جبر، طب، نجوم، و اندازه‌گیری زمین.

ملتی که شاعرانش را از بر می‌داند.

در ایران، رانندهٔ تاکسی حافظ را از حفظ می‌خواند. خانواده‌ها در نوروز «دیوان» را به فال می‌گشایند، چنان که فرهنگ‌های دیگر کتاب مقدس را. شاهنامهٔ فردوسی — شصت هزار بیت — زبان فارسی را در قرن‌های سلطهٔ بیگانه نگه داشت. مولانا امروز، طبق برخی فهرست‌ها، پرفروش‌ترین شاعر در ایالات متحده است. و بیت سعدی «بنی‌آدم اعضای یک پیکرند» بر فرشی که در سازمان ملل آویخته شده، بافته شده است.

سینماگران ایرانی — کیارستمی، فرهادی، پناهی — جوایز کن، برلین و اسکار را برده‌اند، در حالی که رژیم آن‌ها را به زندان می‌انداخت. موسیقی، نگارگری، خوشنویسی، فرش، و آشپزی با زعفران و انار و گلاب، همگی هنرهای زنده‌ای‌اند که در هر خانهٔ ایرانی جاری است.

تعارف، مهمان‌نوازی، و پیمان کهن.

کیش زرتشت که حدود ۱۵۰۰ پ.م در ایران زاده شد، یکی از کهن‌ترین سه‌گانه‌های اخلاقی جهان را به میراث گذاشت: پندار نیک، گفتار نیک، کردار نیک. این غریزه امروز در زندگی ایرانی به نام مهمان‌نوازی — وظیفه‌ای نیمه‌مقدس در گرامی‌داشت میهمان — و تعارف، آن ادب لطیف که می‌گوید دیگری اول بخورد، اول بنشیند، اول حرمت ببیند، باز هم زنده است. از مارکو پولو تا جهانگردان امروز، همه یک سخن گفته‌اند: در هیچ جای جهان غریبه چنین گرم پذیرفته نمی‌شود.

بیست‌وهفت اثر در فهرست یونسکو. این نمایی است از آنچه در انتظار شماست.

جواهری در انتظار کشف دوباره.

هشتادونه میلیون نفر. میانگین سنی سی‌وسه سال. یکی از بالاترین نرخ‌های ورود زنان به دانشگاه در خاورمیانه. دیاسپورایی که در سیلیکون‌ولی شرکت می‌سازد، در فرانسه آزمایشگاه می‌گرداند، در آلمان بیمارستان اداره می‌کند، و در استرالیا دانشگاه می‌چرخاند. جوانانی که با وجود رژیم، بهترین موسیقی مستقل، بهترین سینما و بهترین کد غرب آسیا را تولید می‌کنند.

استبداد ایران نیست. تنها چیزی است که بر ایران سنگینی می‌کند. روزی که فرو افتد — و ایرانیان در داخل و خارج هر روز برای شتاب آن کار می‌کنند — جهان مردمی را با گرمی، فرهنگ و زیبایی کم‌نظیر بازخواهد یافت. بازارهای تبریز و تهران، باغ‌های شیراز، قلل البرز، سقف‌های نقاشی‌شدهٔ اصفهان، سکوت کویر لوت: همه چشم‌انتظارند.

این صفحه از آن روست که خواننده فراموش نکند: پشت هر نام در صفحهٔ «چهره‌ها»، وارث تمدنی سه‌هزارساله از پای درآمده است. آن‌ها عدد نیستند. ایرانی‌اند. و ایران آزاد خواهد شد.