ایالات متحده · بوستون بزرگ
انجمن ایرانیان بوستون
رویدادهای فرهنگی، برنامه‌های آموزشی، کتابخانه و پشتیبانی اجتماعی. در بخش خدمات این مرکز، فرصت‌های همکاری داوطلبانه نیز معرفی شده است.
خدمات اجتماعی و فرصت‌های داوطلبانه ↗دیاسپورای ایرانی: چند ایرانی در خارج از کشور زندگی میکنند (۲۰۲۶)
وسعت دیاسپورای ایرانی چقدر است؟ آمار جمعیتی کشور به کشور برای ایالات متحده، کانادا، آلمان، بریتانیا، سوئد، ترکیه و دیگر کشورها، به‌اضافهٔ نقش دیاسپورا در جنبش زن، زندگی، آزادی.
جامعه‌های ایرانی خارج از کشور
منابع و نهادهای اجتماعی برای ایرانیان دور از وطن
انجمن‌های محلی، برنامه‌های فرهنگی و شبکه‌های دانشجویی: نقطه‌ای برای آغاز آشنایی و پیوند با دیگران، حفظ زبان و میراث فرهنگی، یا بهره‌مندی از مشاوره‌ها و خدمات اجتماعی.
کانادا · بریتیش کلمبیا
انجمن فرهنگی ایرانیان ترای-سیتیز
فعالیت‌های فرهنگی در کوکیتلام و منطقهٔ ترای-سیتیز، شامل برگزاری آیین‌ها و جشن‌های نوروز، تیرگان و چهارشنبه‌سوری.
برنامه‌ها و رویدادهای فرهنگی ↗بریتانیا
انجمن ایرانیان (Iranian Association)
اطلاعات و خدمات مشاوره‌ای در زمینه‌های آموزش، شهروندی، سلامت، رفاه، مسکن و مهاجرت. برای آگاهی از خدمات جاری و شرایط بهره‌مندی، مستقیماً با این نهاد خیریه تماس بگیرید.
مشاوره و خدمات اجتماعی ↗آلمان
جامعهٔ ایرانیان در آلمان (Iranische Gemeinde in Deutschland)
انجمنی سکولار و فراجناحی متمرکز بر فعالیت‌های فرهنگی و هم‌پیوستگی اجتماعی، و ارائهٔ راهنمایی به پناهندگان در حوزه‌های مسکن، اشتغال، امور حقوقی و پناهندگی.
منابع انجمن و امور هم‌پیوستگی اجتماعی ↗سوئد
مرکز آموزشی ایران (Utbildningscentret Iran)
بر اساس اساسنامه، این انجمن به آموزش زبان فارسی به کودکان، دوره‌های آموزشی بزرگسالان، فعالیت‌های فرهنگی و حمایت‌های اجتماعی می‌پردازد. برنامه‌های جاری را مستقیماً با خود مرکز بررسی کنید.
فعالیت‌ها و حیطهٔ اختیارات انجمن ↗ایرانیان در سراسر جهان
آینده
یک نهاد غیرانتفاعی، غیرحزبی و غیرمذهبی که ایرانیان دور از وطن را از طریق یادگیری، ارتباطات و تجربیات فرهنگی مشترک گردهم می‌آورد.
ارتباطات و برنامه‌های ایرانیان خارج از کشور ↗دانشجویان · بین‌المللی
اتحادیه بین‌المللی دانشجویان ایرانی
شبکه‌ای جهانی از دانشجویان با تمرکز بر آزادی آکادمیک، حقوق دانشجویی و دسترسی به آموزش عالی.
شبکه دانشجویی و دادخواهی آکادمیک ↗فرهنگ و آموزش
حلقه ایران (The Iran Circle)
سخنرانی‌های دانشگاهی عمومی، میزگردها و محتوای آموزشی درباره ایران و جامعه ایرانیان دور از وطن.
گفت‌وگوها و برنامه‌های آموزشی ↗این فهرست گزیده‌ای از منابع است و راهنمایی جامع به شمار نمی‌رود. شرح فعالیت‌ها بر اساس توضیحات خود این نهادها آورده شده است؛ ذکر نام آنها به‌معنای تأیید یا همکاری رسمی با این وبگاه نیست. لطفاً برنامه‌های جاری، شرایط لازم، هزینه‌ها و خدمات را مستقیماً از خود آنها جویا شوید. آخرین بازبینی: ۲۰۲۶-۱۰-۲۰. تارنماهای برخی از این نهادها به زبان‌های آلمانی، سوئدی یا فارسی است. تارنمای انجمن آلمانی از پروتکل HTTP به‌جای HTTPS استفاده میکند؛ بنابراین از ارسال اطلاعات حساس از طریق این بستر رمزنگاری‌نشده خودداری کنید.
شواهد و دادخواهی
اطلاع‌رسانی و مستندسازی حقوق بشر
سازمان‌هایی با راه‌های ارتباطی مشخص برای دریافت اطلاعات پرونده‌ها و شواهد و مدارک. نهادهای محلی و ارگان‌های مستندسازی کارکردهای متفاوتی دارند.
سازمان ملل متحد
هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل درباره ایران
فراخوان رسمی این هیئت برای دریافت گزارش‌ها، نوع اطلاعات موردنیاز و نحوه ارسال آنها را مشخص کرده است. پیش از اقدام، دستورالعمل‌های جاری و مهلت‌های تعیین‌شده را مطالعه کنید.
دستورالعمل رسمی ارسال گزارش‌ها ↗مستندسازی حقوق بشر
مرکز اسناد حقوق بشر ایران
شامل فرم ارسال اسناد و راهنمایی مجزا برای شناسایی، گردآوری و نگهداری از شواهد و مدارک. پیش از ارسال مستندات، راهنمای امنیتی و ضوابط این سازمان را مطالعه کنید.
فرم ارسال مدارک و اسناد ↗فهرست اسامی قربانیان
مرکز عبدالرحمن برومند
فرم «افزودن به امید» از شما دعوت میکند تا اطلاعات مربوط به قربانیان را، از جمله نحوهٔ آگاهی‌تان از حقایق، به اشتراک بگذارید. این فرم گزینه‌هایی را برای حفظ محرمانگی و نحوهٔ انتشار در اختیارتان می‌گذارد؛ لطفاً آنها را با دقت مرور کنید.
ارسال اطلاعات به امید ↗پیش از همرسانی اطلاعات: در صورت لزوم رضایت لازم را جلب کنید، خطرات متوجه افراد داخل ایران را بسنجید، و دستورالعمل‌های مربوط به حریم خصوصی و نحوهٔ ارسال اطلاعاتِ نهاد دریافت‌کننده را مطالعه فرمایید. این پیوندها تضمینی برای محرمانگی یا امن بودن ارسال مطالب ارائه نمی‌دهند و نباید به‌منزلهٔ کمک‌های اضطراری یا مشاورهٔ حقوقی تلقی شوند.
این سرگذشت را با جامعه و اطرافیان خود به اشتراک بگذارید
- اگر عضو یک گروه فرهنگی یا انجمن دانشجویی هستید: می‌توانید منابع آموزشی یا مجموعهٔ فیلم‌های مستند را برای برگزاری جلسات گفتگو یا نمایش فیلم به اشتراک بگذارید.
- اگر روزنامه‌نگار یا پژوهشگر هستید: می‌توانید سرگذشت‌نامهٔ یکی از قربانیانِ شناسایی‌شده را به همراه روش‌شناسی اعتبارسنجی منابع و منابع ویژهٔ مطبوعاتارسال کنید. به‌جای بسنده کردن به یک تیتر خبری، به شواهد و اسناد دست‌اول و تاریخ آنها ارجاع دهید.
- اگر نمایندهٔ منتخب مردم هستید: می‌توانید از کارزارهای دادخواهی برای طرح یک پروندهٔ مستندِ مشخص استفاده کنید. اقدامی را که مطالبه می‌کنید صریحاً بیان نمایید و از همرسانی جزئیات خصوصیِ خانواده‌ها خودداری ورزید.
برای تصحیح اطلاعات یا پرسش‌های مربوط به آرشیو: با «هولوکاست ایران» تماس بگیرید. برای مشاهدهٔ واکنش‌های مستند بین‌المللی، بخوانید: سکوت.
مرتبط: اسرائیل، آمریکا و ایران — نگاه ایرانیان به حملاتجنگ دوازده‌روزهٔ ژوئن ۲۰۲۵، عملیات خشم بزرگ در ۲۰۲۶، سابقهٔ هدف‌گیری، و غیرنظامیانی که به‌هرحال کشته شدند.
فیلم ویژه
77 ساعت — فیلمی درباره دو شب ایران
یک تریلر روانشناختی از وحید مهدوی، که در شب‌های ۸ و ۹ ژانویه ۲۰۲۶ اتفاق می‌افتد. تریلرها را تماشا کنید، داستان را بخوانید و سوابق مستند پشت آن را ببینید.
فصل ۴ · پنج میلیون در خارج
دیاسپورا و اعتراضات در خارج.
تهرنگلس، تورنتو، لندن، برلین، پاریس، استکهلم، سیدنی — دیاسپورای ایرانی بلندترین و پایدارترین صدایی است که رژیم نمیتواند در مرزهایش خاموش کند.
بیش از پنج میلیون ایرانی در خارج از ایران زندگی میکنند. آنها فرزندان ۱۳۵۷ و فرزندان هر قیام پس از آن هستند: سلطهٔ وحشت ۱۳۶۰، کشتارهای زندان ۱۳۶۷، قتل‌های زنجیره‌ای ۱۳۷۷، جنبش سبز ۱۳۸۸، آبان خونین ۱۳۹۸، قیام زن، زندگی، آزادی ۱۴۰۱، و زمستان زرشکی ۱۴۰۵. هر موج نسلی را به تبعید افزود. هر نسل اسناد، عکس‌ها و نام‌هایی را که رژیم سعی در دفنشان داشت، حفظ کرد.
وقتی دوربین‌ها حیاطی در تهران را ترک میکنند، وقتی اینترنت در رشت قطع می‌شود، تقریباً همیشه عکس بعدی که جهان می‌بیند از یک خیابان برلین، یک میدان تورنتو یا یک سکوی لندن گرفته شده است. دیاسپورا خود قیام نیست. اما برای چهل و هفت سال، آرشیو قیام بوده است.
جایی که هستند
پنج میلیون ایرانی در خارج از کشور.
Q: چند ایرانی در خارج از کشور زندگی میکنند و کجا؟
تخمین‌ها بسته به منبع متفاوت است — اینها محافظه‌کارانه هستند و برگرفته از مطالعهٔ ایرانی‌آمریکایی‌های MIT (۲۰۲۴)، پایگاه دادهٔ مهاجرت بین‌المللی سازمان ملل و آمار سفارت‌خانه‌ها/کنسولگری‌ها می‌باشند.
MIT و اتحادیهٔ امور عمومی، ۲۰۲۴
~1.5M
ایرانی‌آمریکایی‌ها، با بزرگترین خوشه در لسآنجلس بزرگ — تهرانجلس — و جوامع قابل توجه در منطقهٔ خلیج، واشنگتن دی‌سی، هیوستون و نیویورک. PAAIA.
ادارهٔ آمار کانادا، سرشماری ۲۰۲۱
~400K
ایرانی‌کانادایی‌ها، متمرکز در تورنتو (نورت یورک) و ونکوور (نورث شور). ویکی‌پدیا · ایرانی‌های کانادا.
ادارهٔ آمار فدرال آلمان
~250K
ایرانیان در آلمان — بزرگترین جامعه در اتحادیهٔ اروپا، متمرکز در هامبورگ، برلین، فرانکفورت. ویکی‌پدیا.
اداره آمار ملی بریتانیا
~80K
ایرانیان در بریتانیا، با بزرگترین تمرکز در لندن (کنزینگتون، مایدا ویل). ویکی‌پدیا.
اداره آمار سوئد
~80K
ایرانی-سوئدی‌ها — یکی از بزرگترین جوامع ایرانی خارج از کشور از نظر سرانه در اروپا، با مراکز اصلی در استکهلم و گوتنبرگ. ویکی‌پدیا.
اداره آمار استرالیا
~75K
ایرانیان در استرالیا، با بزرگترین جامعه در سیدنی و جامعه‌ای با رشد سریع در ملبورن و پرت. ویکی‌پدیا.
ایرانیان خارج از کشور · ۷ نوامبر ۲۰۲۶
جایزه آزادی فرانکفورت ۲۰۲۶ و گردهمایی ایرانیان در حمایت از رضا پهلوی
روز شنبه ۷ نوامبر ۲۰۲۶، بنیاد فریدریش ناومان برای آزادی (وابسته به حزب لیبرال دموکرات آلمان - FDP)، «جایزه آزادی ۲۰۲۶» را به پاس مبارزه مردم ایران در راه آزادی، به ملت ایران اهدا کرد. رضا پهلوی، فرزند آخرین شاه ایران در تبعید، به نمایندگی و به عنوان امانت‌دار مردم ایران این جایزه را در کلیسای سن پل فرانکفورت (پاولزکیرشه) دریافت کرد؛ مکانی که در سال‌های ۱۸۴۸ تا ۱۸۴۹ مقر نخستین پارلمان منتخب آلمان بود (شهرداری فرانکفورت ↗; دویچه‌وله ↗).
پهلوی اعلام کرد که این جایزه را صرفاً به عنوان امانت نگه می‌دارد و آن را زمانی تحویل خواهد داد که نخستین نماینده دارای مشروعیت دموکراتیک مردم ایران انتخاب شود — «نه در خاک بیگانگان، بلکه در پایتخت خودمان، تهران» (فرانکفورتر آلگماینه تسایتونگ (FAZ) ↗; دویچلندفونک ↗). او گفت: «این کشوری نیست که در انتظار آموختن دموکراسی باشد، بلکه کشوری است که از تمرین دموکراسی در آن جلوگیری می‌شود.» وی افزود: «ملتی که حاضر است برای حق رأی جان دهد، مشتاق است که این حق رأی را به کار بندد» (خبرگزاری فرانسه (AFP) ↗). شماری از بستگان جان‌باختگان سرکوب‌های ژانویه ۲۰۲۶ در سالن حضور داشتند. نیلز کوسلر، شهردار فرانکفورت، این جایزه را به معترضانی تقدیم کرد که علیه رژیم به پا خاستند و کشته شدند.
چند نفر شرکت کردند؟
ایرانیان از سراسر اروپا به فرانکفورت آمدند؛ خبرنگاران با گروه‌هایی از بلژیک و دیگر کشورها گفتگو کردند (فرانکفورتر روندشاو ↗). آمارهای پلیس در گزارش‌های گوناگون و ساعات مختلف روز متفاوت است: به گزارش دویچلندفونک، حدود ۹ هزار نفر در مرکز شهر راهپیمایی کردند و حدود ۲۰ هزار نفر در گردهمایی اوست‌پارک گرد آمدند؛ خبرگزاری فرانسه و دویچه‌وله جمعیت را حدود ۱۸ هزار نفر برآورد کرده‌اند؛ و روزنامه‌های FAZ و اشترن از جمعیتی تا ۲۵ هزار نفر خبر داده‌اند. برگزارکنندگان این برنامه را برای حضور ۳۰ هزار نفر در شهرداری ثبت کرده بودند. در برخی پست‌های شبکه‌های اجتماعی از حضور صدها هزار نفر صحبت شده است، اما هیچ منبع پلیسی یا رسانه‌ای معتبری این رقم را تأیید نمیکند؛ از این رو، ما به همان بازه آماری پلیس، یعنی حدود ۱۸ هزار تا ۲۵ هزار نفر، استناد می‌کنیم. پلیس این رویدادها را تا حد زیادی آرام توصیف کرد؛ در پی تهدیدهای منتسب به جمهوری اسلامی، رضا پهلوی در این پارک پشت شیشه ضدگلوله سخنرانی کرد.
پهلوی و گذار دموکراتیک
پهلوی خود را به عنوان رهبری برای دوره گذار در صورت سقوط جمهوری اسلامی مطرح کرده است؛ او نقش خود را ساختن پل پیوند میان گروه‌ها دانسته و تأکید کرده است که تعیین نظام آینده ایران تنها باید با رأی آزاد خود مردم ایران انجام شود (دویچلندفونک ↗). ماری-اگنس اشتراک-تسیمرمان، نماینده حزب FDP، نیز در این مراسم به همین نکته اشاره کرد. رضا پهلوی در میان ایرانیان خارج از کشور شاخص‌ترین چهره اپوزیسیون به شمار می‌رود و میزان مشارکت در این گردهمایی نشان می‌دهد که بسیاری او را چهره‌ای وحدت‌بخش برای دوره گذار می‌دانند.
انتقادها و تظاهرات اعتراضی موازی
اهدای این جایزه با مخالفت‌هایی نیز همراه بود. چندین حزب آلمانی از این رویداد فاصله گرفتند، هرچند شورای شهر فرانکفورت به لغو این مراسم رأی منفی داد. منتقدان می‌گویند پهلوی مرزبندی روشنی با حکومت خودکامه پدرش و سازمان امنیت آن (ساواک) نداشته است و برخی نیز به حمایت او از اسرائیل اعتراض دارند. حدود ۵۵۰ نفر نیز در تجمعی اعتراضی در میدان روس‌مارکت شرکت کردند (فرانکفورتر روندشاو ↗). اپوزیسیون ایران همچنان چندپاره است؛ این سند صرفاً به بازتاب این دیدگاه‌ها می‌پردازد و هیچ‌یک از احزاب یا چهره‌ها را تأیید یا رد نمیکند.
منابع در تاریخ ۸ نوامبر ۲۰۲۶ بررسی شده‌اند. برآورد جمعیت بر پایه گزارش رسانه‌ها از آمار پلیس ذکر شده است.
کشور به کشور
جمعیت ایرانیان خارج از کشور، شمارش‌شده
جایی که ایرانیان خارج از ایران زندگی میکنند، با ذکر منبع هر آمار. اعداد محافظه‌کارانه هستند و شامل شهروندان تابعیت‌شده با ریشه ایرانی می‌شوند که اداره آمار ملی آنها را ثبت کرده است.
| کشور | تخمین | جوامع اصلی | منبع |
|---|---|---|---|
| ایالات متحده | ~1,500,000 | لسآنجلس بزرگ (تهرنگلس)، منطقه خلیج سانفرانسیسکو، واشینگتن دی‌سی، هیوستون، نیویورک | مطالعه PAAIA / MIT درباره ایرانی‌آمریکایی‌ها، ۲۰۲۴ |
| کانادا | ~400,000 | تورنتو (نورت‌یورک)، ونکوور (نورث‌شور)، مونترال | ادارهٔ آمار کانادا، سرشماری ۲۰۲۱ |
| ترکیه | ~250,000 | استانبول، آنکارا، وان — عمدتاً ورودی‌های پس از ۲۰۱۸ و پس از ۲۰۲۲ | پایگاه داده بین‌المللی مهاجرت سازمان ملل / مجوزهای اقامت ترکیه |
| آلمان | ~250,000 | هامبورگ، برلین، فرانکفورت، کلن | ادارهٔ آمار فدرال آلمان |
| امارات متحده عربی | ~150,000 | دبی (بور دبی، دیره)، شارجه — عمدتاً خانواده‌های بازرگان | پایگاه داده بین‌المللی مهاجرت سازمان ملل |
| بریتانیا | ~80,000 | لندن (کنزینگتون، مایدا ویل)، منچستر | اداره آمار ملی بریتانیا |
| سوئد | ~80,000 | استکهلم، گوتنبرگ، مالمو | اداره آمار سوئد |
| استرالیا | ~75,000 | سیدنی، ملبورن، پرت | اداره آمار استرالیا |
| هلند | ~45,000 | آمستردام، لاهه، اوترخت | اداره آمار هلند (CBS) |
| فرانسه | ~30,000 | پاریس و ایل-دو-فرانس | پایگاه داده بین‌المللی مهاجرت سازمان ملل |
| نروژ | ~25,000 | اسلو، برگن | مرکز آمار نروژ |
| دانمارک | ~20,000 | کپنهاگ، آرهوس | مرکز آمار دانمارک |
| اتریش | ~20,000 | وین، گراتس | مرکز آمار اتریش |
| ایتالیا | ~15,000 | رم، میلان — از نظر تاریخی مقصد دانشجویان | پایگاه داده بین‌المللی مهاجرت سازمان ملل |
| ژاپن | ~10,000 | توکیو، ناگویا — عمدتاً مهاجرت نیروی کار در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ | سازمان خدمات مهاجرت ژاپن |
| عراق (منطقه کردستان) | ~10,000 | اربیل، سلیمانیه — تبعیدیان سیاسی کرد-ایرانی | کمیساریای عالی سازمان ملل برای پناهندگان |
مجموع جمعیت در همه کشورها بین چهار تا هشت میلیون نفر است، بسته به اینکه شهروندان نسل دوم نیز شمارش شوند یا خیر. جوامع کوچک‌تر اما از نظر تاریخی مهم در اسرائیل، ارمنستان، مالزی، هند، برزیل و سوئیس وجود دارند.
پرسش‌های متداول
چند ایرانی در خارج از ایران زندگی میکنند؟
برآوردهای معتبر جمعیت ایرانیان خارج از کشور را حدود چهار تا هشت میلیون نفر در سراسر جهان تخمین می‌زنند. این دامنه وسیع به این دلیل است که آمارهای ملی معیارهای متفاوتی دارند: برخی فقط کشور تولد را ثبت میکنند، برخی دیگر شهروندان نسل دوم با تبار ایرانی را نیز شامل می‌شوند، و هیچ‌کدام مهاجران غیرقانونی را پوشش نمی‌دهند. رقم حدود پنج میلیون نفر رایج‌ترین برآورد محافظه‌کارانه است.
کدام کشور بیشترین جمعیت ایرانی خارج از ایران را دارد؟
ایالات متحده، با حدود یک و نیم میلیون نفر با تبار ایرانی. بزرگترین تمرکز جمعیتی در منطقه لسآنجلس بزرگ است که به «تهرانجلس» معروف است و پس از آن منطقه خلیج سانفرانسیسکو، واشنگتن دی‌سی، هیوستون و نیویورک قرار دارند.
چرا برآوردهای جمعیت ایرانیان خارج از کشور اینقدر متفاوت است؟
ایران آمار مهاجرت منتشر نمیکند و کشورهای میزبان نیز این جامعه را به شیوههای متفاوتی اندازهگیری میکنند. ارقام مبتنی بر کشور تولد، فرزندان متولد خارج را شامل نمیشوند؛ ارقام مبتنی بر تبار، آنها را در بر میگیرند. شهروندان دو تابعیتی، پناهجویان در انتظار تصمیم، و ایرانیان مقیم ترکیه یا کشورهای خلیج فارس با مجوزهای قابل تمدید، بهطور ناهماهنگ یا اصلاً شمارش نمیشوند.
بیشتر ایرانیان چه زمانی ایران را ترک کردند؟
در چهار موج اصلی: پس از انقلاب ۱۳۵۷ و در طول جنگ ایران و عراق؛ در دهه ۱۹۹۰ به دلایل اقتصادی و تحصیلی؛ پس از سرکوب جنبش سبز در سال ۱۳۸۸؛ و بار دیگر پس از خیزش زن، زندگی، آزادی در سال ۱۴۰۱ و زمستان زرشکی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ که بزرگترین موج خروج روزنامه‌نگاران، وکلا و دانشجویان در یک دهه اخیر را رقم زد.
دیاسپورا چه نقشی در جنبش اعتراضی ایفا میکند؟
دیاسپورا آنچه را که جنبش در داخل ایران نمیتواند تولید کند، تأمین میکند: پخش بدون سانسور از طریق رسانههایی مانند ایران اینترنشنال و من و تو، مستندسازی تلفات تأیید شده از طریق هرانا، هنگاو و سازمان حقوق بشر ایران، اقدامات قانونی تحت صلاحیت جهانی، و فشار خیابانی مستمر بر دولتهای خارجی در لندن، برلین، تورنتو، لسآنجلس و واشینگتن.
پایتخت‌های تبعید
تهرنگلس، تورنتو، لندن، برلین.
Q: کدام شهرها بزرگترین جوامع دیاسپورای ایرانی را دارند؟
تهرنگلس و صدای ایرانی-آمریکایی.
لسآنجلس بزرگترین جامعه ایرانی خارج از ایران را در خود جای داده است — بخشی از بلوار وست‌وود که در سال ۲۰۱۰ به طور رسمی میدان فارسی نام‌گذاری شد، احاطه شده توسط کتابفروشی‌ها، کافه‌ها، استودیوهای تلویزیون ماهواره‌ای و دفاتر رسانه‌های دیاسپورا که برای چهل سال، روزنامه‌نگاری فارسی‌زبان را در حالی که در داخل ایران تحت تعقیب بود، زنده نگه داشته‌اند. ویکی‌پدیا · تهرنگلس.
از اینجا من و تو و نسل اولیه اخبار ماهواره‌ای آمدند. همچنین اینجا بزرگترین تمرکز پزشکان، مهندسان و دانشگاهیان ایرانی-آمریکایی در کشور است — و در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۶، برخی از بزرگترین اعتراضات آمریکا در همبستگی با خیزش. نظرسنجی‌های پی‌ای‌آی‌ای به طور مداوم نشان می‌دهد که ایرانی-آمریکایی‌ها به شدت مخالف جمهوری اسلامی هستند، در مورد آنچه باید جایگزین آن شود اختلاف نظر دارند، و تقریباً به اتفاق آرا مخالف نوع ممنوعیت سفر هستند که آنها را در کنار رژیمی که از آن گریخته‌اند، قرار می‌دهد.
تورنتو، لندن و مطبوعات دیاسپورا.
در تورنتو، ایرانی-کانادایی‌ها هر ساله مراسم یادبودی برای پی‌اس۷۵۲ — پرواز هواپیمایی بین‌المللی اوکراین که در ۸ ژانویه ۲۰۲۰ توسط موشک‌های سپاه پاسداران سرنگون شد — و از سال ۲۰۲۲ هر هفته تجمعات شنبه در میدان مل لستمن و پارک کوئینز برگزار کرده‌اند. این جامعه با موفقیت برای ثبت سپاه پاسداران به عنوان یک نهاد تروریستی توسط دولت کانادا در سال ۲۰۲۴ لابی کرد.
در لندن، معترضان ایرانی-بریتانیایی در میدان ترافالگار و مقابل سفارت ایران در نایتسبریج تجمع کرده‌اند. لندن همچنین خانه بزرگترین اتاق خبر فارسی‌زبان خارج از ایران است — ایران اینترنشنال — روزنامه‌نگارانی که از سال ۲۰۲۳ زیر تهدید مستقیم سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) زندگی میکنند، از جمله یک طرح ترور نافرجام که پلیس ضدتروریسم بریتانیا در اوایل ۲۰۲۴ فاش کرد.
آنچه در تمام پایتخت‌های دیاسپورا مشترک است، همان پارادوکس است: دولت ایران نمیتواند آنها را ساکت کند، اما می‌تواند خانواده‌هایی را که پشت سر گذاشته‌اند بکشد. روزنامه‌نگاران دیاسپورا که در خارج از کشور نام‌ها را فاش میکنند، معمولاً دسترسی به مراسم خاکسپاری والدینشان و مدارس فرزندانشان در وطن را از دست می‌دهند. بهای سخن گفتن را کسانی می‌پردازند که هرگز تبعید را انتخاب نکرده‌اند.
۲۲ اکتبر ۲۰۲۲ — تیرگارتن برلین
روزی که برلین پر شد.
Q: در تظاهرات همبستگی با ایران در برلین چه گذشت؟
در ۲۲ اکتبر ۲۰۲۲، بین شصت تا صد هزار نفر — بی‌بی‌سی حدود ۸۰,۰۰۰ نفر گزارش کرد — در تیرگارتن برلین برای همبستگی با قیام ایران گرد هم آمدند. سخنرانان شامل حامد اسماعیلیون، که همسر و دخترش را در پرواز PS752 از دست داد؛ نازنین بنیادی; شیرین عبادی، برنده جایزه صلح نوبل ۲۰۰۳؛ و خواننده برلینی، آینور دوغان بودند. وزیر امور خارجه آلمان، آنالنا بربوک، پس از آن از محل تجمع بازدید کرد.
تقریباً در همان تاریخ، تظاهرات موازی لافایت پارک در واشنگتن دی‌سی، میدان ترافالگار در لندن، میدان تروکادرو در پاریس، میدان مل لستمن در تورنتو، و پله‌های تالارهای شهر سیدنی و ملبورن را پر کرد. بر اساس آماری که ایران اینترنشنال نگه داشته، بیش از ۱۵۰ شهر در آن آخر هفته شاهد تظاهرات همزمان بودند — یک اقدام هماهنگ واحد از دیاسپورای ایران که در مقیاس خود بی‌سابقه بود.
تظاهرات اکتبر ۲۰۲۲ لحظه‌ای بود که دیاسپورا برای اولین بار به خود و به جهان، مانند یک نیروی سیاسی نگاه کرد. آنها ادامه یافته‌اند، کوچک‌تر اما ناگسسته، در طول ۲۰۲۳، ۲۰۲۴، ۲۰۲۵ و زمستان زرشکی — هر شنبه در برخی میدان‌ها.
رسانه تبعید
جایی که اخبار منتشر شد.
Q: کدام رسانه‌های دیاسپورا وقتی رسانه‌های داخلی نمی‌توانستند، از ایران گزارش کردند؟
برای دو نسل، روزنامه‌نگاری فارسی‌زبانی که از رژیم مستندسازی می‌کرد، تقریباً بهطور کامل در خارج از ایران تولید می‌شد. این رسانه‌ها که در دیاسپورا مستقر بودند، دلیل این هستند که جهان اصلاً هیچ سابقه مستقلی دارد.
ایران اینترنشنال
خبر تلویزیونی ماهواره‌ای فارسی‌زبان، لندن. پربیننده‌ترین رسانه مستقل ایرانی در جریان قیام‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۶ — و هدف یک توطئه ترور توسط سپاه پاسداران که در سال ۲۰۲۴ توسط پلیس ضدتروریسم بریتانیا خنثی شد. iranintl.com.
بی‌بی‌سی فارسی
سرویس فارسی‌زبان بی‌بی‌سی، لندن. بهطور معمول در داخل ایران به‌عنوان معتبرترین منبع خبری ذکر می‌شود، با وجود آزار مکرر خانواده‌های خبرنگاران در داخل کشور. bbc.com/persian.
صدای آمریکا / رادیو فردا
سرویس‌های فارسی‌زبان تحت حمایت آمریکا، واشنگتن دی‌سی / پراگ. منابع اصلی برای پوشش اعتراضات و اسامی تأییدشده قربانیان؛ آدرس رادیو فردا یکی از پربازدیدترین سایت‌های مسدودشده در ایران است. radiofarda.com.
تلویزیون من و تو
کانال ماهواره‌ای سرگرمی و خبری فارسی‌زبان، لندن. که اغلب به دلیل پخش حافظه فرهنگی ممنوعه رژیم، به عنوان عامل شکل‌دهی نارضایتی عمومی در ایران پیش از ۲۰۲۲ شناخته می‌شود. manototv.com.
ایران وایر
پلتفرم روزنامه‌نگاری شهروندی به بنیان‌گذاری مازیار بهاری (خبرنگار نیوزویک که در سال ۲۰۰۹ زندانی شد)، مستقر در تورنتو. گزارش‌های خبرنگاران شهروند ایرانی را جمع‌آوری و تأیید میکند. iranwire.com.
هرانا و مستندسازان
هرانا, حقوق بشر ایران, CHRI, بنیاد برومند, هنگاو — مستقر در سراسر دیاسپورا، این سازمان‌های حقوق بشری هستند که فهرست تلفات تأییدشده‌شان تنها نقطه مقابل آمار رسمی رژیم است.
بدن به مثابه اعتراض
اعتصاب غذا و اقدامات سفارتخانه‌ای.
Q: چه اقدامات دیاسپورایی از قیام ۲۰۲۲ ایران حمایت کرد؟
در فوریه ۲۰۲۴، دندانپزشک ایرانی-کانادایی حامد اسماعیلیون — که همسرش پریسا ایوازی و دختر نه ساله‌اش ریرا در جریان اصابت موشک‌های سپاه به PS752 کشته شدند — به مدت ۲۱ روز در خارج از پارلمان کانادا در اتاوا دست به اعتصاب غذا زد و خواستار قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست سازمان‌های تروریستی توسط کشورش شد. دولت کانادا چند ماه بعد این کار را انجام داد.
در اکتبر ۲۰۲۲ و بار دیگر در فوریه ۲۰۲۶، معترضان دیاسپورای ایران خود را به دروازه‌های سفارت‌های ایران در لندن (نایت‌بریج)، برلین (پودبیلسکی‌آله) و پاریس (آونو دینا) زنجیر کردند. در استکهلم، ایرانی-سوئدی‌ها باغ سفارت را در اعتراض به اعدام حبیب اسدیود، یک مخالف ایرانی-سوئدی، در مه ۲۰۲۳ اشغال کردند.
در بروکسل، دیاسپورا هر ساله تجمعاتی در شومان برای حمایت از قطعنامه‌های پارلمان اروپا درباره ایران برگزار کرده است — همان پارلمانی که در ۱۸ ژانویه ۲۰۲۳ با رأی ۵۹۸ به ۹ به تعیین IRGC به عنوان سازمان تروریستی رأی داد، اما شورای اتحادیه اروپا آن را لغو کرد. جمعیت در شومان، باز هم، تقریباً تماماً دیاسپورا بودند.
۱۴ فوریه ۲۰۲۶ · روز جهانی اقدام
روز یک‌ونیم میلیون نفری.
Q: بزرگترین اعتراض یک‌روزه دیاسپورای طرفدار ایران چه بود؟
بزرگترین بسیج یک‌روزه توسط هر مردمی در تبعید در حافظه زنده — و پاسخ دیاسپورای ایران به فراخوان ۸ ژانویه رضا پهلوی.
شش هفته پس از شروع زمستان زرشکی، در روز شنبه ۱۴ فوریه ۲۰۲۶، ایرانیان خارج از ایران به فراخوان پهلوی برای روز جهانی اقدام با تجمعات همزمان در بیش از دویست شهر پاسخ دادند. برآورد جمعیت از پلیس محلی، برگزارکنندگان و مطبوعات هم‌عصر، مجموع را بیش از ۱.۵ میلیون نفر در یک روز:
- مونیخ، حدود ۲۵۰,۰۰۰+ — همزمان با کنفرانس امنیتی مونیخ برگزار شد، با سخنرانی پهلوی برای جمعیت. نیویورک تایمز.
- تورنتو، حدود ۳۵۰,۰۰۰ — میدان مل لستمن / خیابان یانگ.
- لس آنجلس، حدود ۳۵۰,۰۰۰ — وست‌وود / بلوار ویلشر.
- ونکوور، حدود ۴۵,۰۰۰ — میدان رابسون / ساحل شمالی ونکوور.
- لندن، حدود ۵۰,۰۰۰ — از هاید پارک تا میدان ترافالگار (اسکای نیوز).
- برلین، هامبورگ، فرانکفورت، کلن، اشتوتگارت، دوسلدورف — تجمع‌های هماهنگ در تمام شهرهای بزرگ آلمان.
- پاریس، بروکسل، لاهه، آمستردام، استکهلم، کپنهاگ، اسلو، وین، مادرید، لیسبون، رم، آتن، پراگ، برن — هر پایتخت اروپایی با جمعیت ایرانی.
- سیدنی، ملبورن، آدلاید، بریزبن، پرت، اوکلند — جوامع ایرانی-استرالزی.
- نیویورک، واشنگتن دی‌سی، بوستون، هیوستون، دالاس، آتلانتا، شیکاگو، سانفرانسیسکو، سیاتل — تجمع‌های دیاسپورا در تمام شهرهای بزرگ آمریکا.
- تل‌آویو، توکیو، سئول، سنگاپور، بوئنوس آیرس، سائوپائولو، مکزیکو سیتی، ژوهانسبورگ — از جمله گردهمایی‌های کوچک‌تر در سطح جهان.
منبع: ویکی‌پدیا · اعتراضات دیاسپورای ایران ۲۰۲۶. تحلیل سیاسی در صفحهٔ اپوزیسیون آمده است؛ این صفحه نقش دیاسپورا را ثبت میکند.
فاصله و وظیفه
دیاسپورایی که از یاد نمی‌برد.
از تجمع تا ثبت تاریخ.
در ۲۲ اکتبر ۲۰۲۲، حدود ۸۰,۰۰۰ ایرانی و هم‌پیمان آنها در برلین زیر پرچم زن، زندگی، آزادی راهپیمایی کردند — بزرگترین اعتراض یک‌روزهٔ دیاسپورای ایران در تاریخ اروپا. تجمع‌های همزمان خیابان‌های لسآنجلس، تورنتو، استکهلم، لندن و سیدنی را پر کرد. وقتی دوربین‌ها رفتند، دیاسپورا به فضاهای بسته نقل مکان کرد: به دفاتر حقوقی که پرونده‌های صلاحیت جهانی را تنظیم میکنند، به دادگاه جنایات ایران، به اتاق‌های خبر فارسی‌زبان مانند ایران‌وایر و ایران اینترنشنال که اکنون تصاویر تأییدشده را ظرف چند ساعت از هر استانی پخش میکنند.
اقتصاد حواله‌ها و خطر.
تقریباً سالانه ۴ تا ۵ میلیارد دلار از طریق دیاسپورا به خانواده‌های داخل ایران سرازیر می‌شود، عمدتاً از کانال‌های غیررسمی حواله که رژیم به دلیل نیاز به ارز سخت آن را تحمل میکند. بهای این کانال، دیپلماسی گروگان‌گیری است: دو تابعیتی‌هایی که برای دیدار والدین سالخورده بازمی‌گردند، در فرودگاه امام خمینی دستگیر و به برگ برنده‌ای در برابر پایتخت‌های غربی تبدیل می‌شوند. دیاسپورا یاد گرفته است پول به خانه بفرستد، بدون اینکه خود را بفرستد.
نسل دوم در غم دو زبانه بزرگ می‌شود.
فرزندان تبعیدی‌های ۱۳۵۷، ۱۳۶۷ و ۱۳۸۸ اکنون بزرگسال شده‌اند؛ فرزندان تبعیدی‌های ۱۴۰۱ وارد کلاس‌های درس به زبان‌های آلمانی، فرانسوی، کرهای و پرتغالی می‌شوند. آنها در دانشگاه‌هایی از مک‌گیل تا دانشگاه ملی استرالیا سازماندهی میکنند، در سالگرد هر قتل نام‌دار شمع روشن میکنند و اسناد دادگاهی را به زبان کشورهایی که والدینشان را پناه دادند ترجمه میکنند. دیاسپورا یک اتاق انتظار نیست. این سرسخت‌ترین دشمن رژیم است.
مستندها
فیلم‌های بلند، تحقیقات و یک مجموعه سه‌قسمتی درباره خیزش، سرکوب و کسانی که این رویدادها را ثبت کردند.
تمام سؤالات درباره ایران، پاسخ داده شده است
تمامی پرسش‌ها و پاسخ‌های مستند در این آرشیو، در یک صفحه گردآوری شده‌اند. پاسخ‌های کوتاه ابتدا، با لینکی به صفحه کامل پشت هر کدام.
طنین صداها درباره ایران و واکنش‌های بین‌المللی
نسخه ضبط شده به زبان اصلی؛ توضیحات ترجمه شده است.