اپوزیسیون ایران ۱۴۰۴: پهلوی، مجاهدین و مقاومت

برای دو نسل، مخالفت با جمهوری اسلامی توسط طیف‌های مختلفی پیش برده می‌شد: ولیعهدی در تبعید، یک برنده جایزه صلح نوبل، روزنامه‌نگار و فعال حقوق زنانی که تحت تعقیب سپاه بود، خانواده‌های جان‌باختگان پرواز PS752، رپری محکوم به اعدام و فدرالیست‌های کُرد. هیچ‌یک از آن‌ها به تنهایی نماد دوران گذار نبودند. تا اینکه در ژانویه ۲۰۲۶، رضا پهلوی از ایرانیان خواست به پا خیزند — و آنها چنین کردند، در مقیاسی که از سال ۱۳۵۷ دیده نشده بود. تا ۱۴ فوریه ۲۰۲۶جامعه ایرانیان خارج از کشور به فراخوان او با بزرگ‌ترین کنش خیابانی هماهنگ در تاریخ ۴۷ ساله خود پاسخ داد. این سندی است از چگونگی وقوع این رویداد و معنای آن.

در ۱۴ فوریه ۲۰۲۶، شش هفته پس از آغاز خیزش، ایرانیان در بیش از دویست شهر خارج از ایران به فراخوان اقدام — روز جهانی اقدام پهلوی با تجمعات همزمان پاسخ دادند. تخمین‌های پلیس محلی، سازمان‌دهندگان و پوشش رسانه‌ای، تعداد کل جمعیت را بیش از ۱.۵ میلیون نفر در سراسر دیاسپورا در یک روز نفر برآورد کردند؛ که تقریباً به طور قطع بزرگ‌ترین بسیج یک‌روزه حامی دموکراسی توسط یک ملت در تبعید در دوران معاصر است.

• مونیخ، آلمان — بیش از ۲۵۰,۰۰۰ نفر. این تجمع همزمان با کنفرانس امنیتی مونیخ برگزار شد. نیویورک تایمز از حضور یک ربع میلیون نفر در میدان ترزین‌ویزه (Theresienwiese) خبر داد؛ پهلوی از روی صحنه‌ای که سناتور آمریکایی لیندسی گراهام نیز در آن حضور داشت، برای جمعیت سخنرانی کرد.
• تورنتو، کانادا — حدود ۳۵۰,۰۰۰ نفر در میدان مل لستمن و خیابان یانگ. بزرگ‌ترین تظاهرات در تاریخ معاصر تورنتو بر اساس تخمین‌های پلیس محلی که توسط سی‌بی‌سی نیوز گزارش شد.
• لس آنجلس، آمریکا — حدود ۳۵۰,۰۰۰ نفر در میدان «مل لستمن» و خیابان «یانگ». بزرگ‌ترین تظاهرات در تاریخ معاصر تورنتو بر اساس تخمین‌های پلیس محلی که توسط سی‌بی‌سی نیوز گزارش شد.
• لندن، بریتانیا — حدود ۵۰,۰۰۰ نفر از هاید پارک تا میدان ترافالگار، به گزارش اسکای نیوز.
• ونکوور، کانادا — حدود ۴۵,۰۰۰ نفر در اسکله ونکوور شمالی و میدان رابسون.
• برلین، فرانکفورت، هامبورگ، کلن، دوسلدورف، اشتوتگارت، مونیخ — تجمعات هماهنگ در تمام شهرهای بزرگ آلمان.
• پاریس، بروکسل، لاهه، آمستردام، استکهلم، کپنهاگ، اسلو، هلسینکی، وین، مادرید، لیسبون، رم، آتن، پراگ، ورشو، برن — هر پایتخت اروپایی با جامعه ایرانی.
• سیدنی، ملبورن، آدلاید، بریزبن، پرث، اوکلند — جوامع ایرانی-استرالیایی و نیوزیلندی در تمام پایتخت‌های ایالتی راهپیمایی کردند.
• نیویورک، واشنگتن دی‌سی، بوستون، هیوستون، دالاس، آتلانتا، شیکاگو، سان فرانسیسکو، سن دیگو، سیاتل، فینیکس — تجمعات دیاسپورا در تمام شهرهای بزرگ سواحل شرقی و غربی آمریکا.
• تل آویو، توکیو، سئول، سنگاپور، بوئنوس آیرس، سائوپائولو، مکزیکو سیتی، ژوهانسبورگ — از جمله تجمعات کوچکتر جهانی.

فراخوان ۱۴ فوریه نخستین باری بود که ایرانیان خارج از کشور یک‌صدا حرکت کردند. شعار در هر شهری یکسان بود: «ما همه با هم هستیم». پرچم یکی بود: شیر و خورشید. و تصویری که بارها و بارها دیده می‌شد، تصویر پهلوی بود. منبع: ویکی‌پدیا · تظاهرات دیاسپورای ایران در سال ۲۰۲۶.

در ۱۶ آوریل ۲۰۲۳، رضا پهلوی سفر رسمی سه‌روزه‌ای را به اسرائیل «تهرانجلس! تهران امشب صدای شما را می‌شنود.» — در تجمع وست‌وود/تهرانجلس همزمان با تشدید تنش‌های میان آمریکا و ایران، جایی که ده‌ها هزار ایرانی-آمریکایی گرد هم آمدند. دیوار غربی دعا خواند، از ید و شم به دعوت وزیر اطلاعات اسرائیل آغاز کرد که نخستین سفر یکی از اعضای خاندان سلطنتی ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ بود. او از i24NEWS؛ بیانیه‌های کامل در rezapahlavi.org.

پهلوی از کنار دیوار غربی آنچه را که بازدید کرد، با رئیس‌جمهور اسحاق هرتزوگ و نخست‌وزیر بنیامین نتانیاهو دیدار نمود و در کنست سخنرانی کرد. این سفر با هماهنگی نزدیک با جامعه یهودیان ایرانی انجام شد و با نامه‌های سرگشاده همزمان به مسلمانان و یهودیان ایرانی همراه بود. منبع: خواند، ارائه داد. این سفر از سوی پهلوی و میزبانانش به عنوان اصلاحی بر چهل و چهار سال تبلیغات جمهوری اسلامی توصیف شد؛ رسانه‌های دیاسپورای ایران در سراسر اروپا و آمریکای شمالی آن را یک نقطه عطف گزارش کردند و با حملات دولت ایران و رسانه‌های وابسته به مجاهدین خلق مواجه شد — که هیچ‌کدام را ایرانیان داخل ایران معمولاً جدی نمی‌گیرند.

در ۱۰ فوریه ۲۰۲۳، هشت چهره برجسته دیاسپورای ایران از دانشگاه جورج‌تاون در واشنگتن دی‌سی، متنی یک‌صفحه‌ای با عنوان منشور همبستگی و اتحاد برای آزادی — که به سرعت به منشور مهسا معروف شد — منتشر کردند. امضاکنندگان عبارت بودند از رضا پهلوی (ولیعهد در تبعید ایران، واشنگتن دی‌سی)، مسیح علی‌نژاد (روزنامه‌نگار، هدف توطئه ربایش سپاه در سال ۲۰۲۱ در نیویورک)، حامد اسماعیلیون (سخنگوی خانواده‌های قربانیان پرواز پی‌اس۷۵۲)، نازنین بنیادی (بازیگر، سفیر عفو بین‌الملل)، شیرین عبادی (برنده جایزه صلح نوبل در سال ۲۰۰۳)، علی کریمی (کاپیتان سابق تیم ملی فوتبال ایران)، عبدالله مهتدی (دبیرکل کومله) و گلشیفته فراهانی (بازیگر، پاریس).

این منشور امضاکنندگان را به یک ایران دموکراتیک سکولار، جدایی دین از دولت، پایان دادن به همه اشکال تبعیض، برابری جنسیتی، حاکمیت قانون، تمامیت ارضی ایران و گذار از طریق مجلس مؤسسان متعهد می‌کرد. این منشور امضاکنندگان را به هیچ شکل خاصی از حکومت پس از گذار متعهد نمی‌کرد و هیچ چهره‌ای را به عنوان رئیس دولت آینده تأیید نمی‌کرد. منابع: ویکی‌پدیا؛ آسوشیتدپرس؛ ایران اینترنشنال.

در عرض چند هفته، ائتلاف به وضوح تحت فشار قرار گرفت. حامد اسماعیلیون در آوریل ۲۰۲۳ با استناد به نگرانی‌هایی در مورد ساختار تصمیم‌گیری، از اتحاد خارج شد. ماه‌های بعد شاهد واگرایی‌های بیشتری بود. منشور مهسا به عنوان یک نهاد متحد شتاب خود را از دست داد — اما درس آن باقی ماند: گروهی متنوع از ایرانیان، از یک ولیعهد تا دبیرکل کومله و یک روزنامه‌نگار حقوق زنان، می‌توانند به طور علنی بر سر یک پلتفرم مشترک حداقلی به توافق برسند. روز جهانی اقدام در ۱۴ فوریه ۲۰۲۶، سه سال بعد، این فرض اساسی را تأیید کرد.

یک سازمان به عنوان ویژگی تکرارشونده در پوشش رسانه‌های غربی و لیست‌های پستی سیاسی غربی برجسته است، اما در هیچ نظرسنجی جدی از ایرانیان حضور ندارد: سازمان مجاهدین خلق (MEK) و ساختارهای جبهه سیاسی آن.

سازمان مجاهدین خلق در سال ۱۹۶۵ تأسیس شد، علیه شاه اسلحه به دست گرفت، در طول جنگ ایران و عراق جانب صدام حسین را گرفت — و در کنار کشوری که به ایران حمله کرده بود، با سربازان وظیفه ایرانی در داخل ایران جنگید — و دهه‌های پس از آن را صرف سازماندهی مجدد تحت پوشش‌های مختلف حول رهبری خود کرده است. در داخل ایران، این مسائل به یاد مانده است. نظرسنجی‌های مستقل دیاسپورا — از جمله نظرسنجی‌های گمان که به طور گسترده توسط دانشگاهیان مورد استناد قرار می‌گیرد — به طور مداوم حمایت از مجاهدین خلق در میان ایرانیان را در حد چند درصد پایین قرار داده است، که به مراتب کمتر از تمام چهره‌های ذکر شده در بالا است. این همچنین اجماع در داخل کشور است: در تمام موج‌های اعتراضی از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۲۶، معترضان در خیابان‌های ایران شعارهای مجاهدین، پرچم‌های مجاهدین، یا تصاویر رهبری مجاهدین را بلند نکرده‌اند. آنها زن، زندگی، آزادی؛ شیر و خورشید؛ نام کشتگانشان؛ و تصویر رضا پهلوی را بلند کرده‌اند.

این سایت به هیچ رسانه وابسته به مجاهدین خلق استناد نمی‌کند، به آنها پیوند نمی‌دهد، یا از آنها به عنوان منبع استفاده نمی‌کند. کاربری که این سند برای او نوشته شده است، به صراحت اعلام کرده: مجاهدین خلق به عنوان یک آلترناتیو مشروع برای ایرانیان در نظر گرفته نمی‌شوند. ما از این قضاوت پیروی می‌کنیم، و به نظر می‌رسد ایرانیان در داخل ایران نیز با آن موافقند.