Ισραήλ, ΗΠΑ και Ιράν: πώς είδαν οι Ιρανοί τα πλήγματα

Δύο φορές μέσα σε οκτώ μήνες, το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες έπληξαν την Ισλαμική Δημοκρατία από αέρος: ο δωδεκαήμερος πόλεμος του Ιουνίου 2025 και η Επιχείρηση «Epic Fury», που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου 2026, ενώ το κράτος εξακολουθούσε να πυροβολεί διαδηλωτές στους δρόμους του. Στις περισσότερες χώρες, τέτοιες επιθέσεις ενώνουν τον πληθυσμό πίσω από την κυβέρνηση. Στο Ιράν συνέβη σχεδόν το αντίθετο — και ο λόγος είναι το θέμα αυτής της σελίδας.

Τι συνέβη

Γιατί πολλοί Ιρανοί δεν είδαν έναν εχθρό

Η συσπείρωση γύρω από τη σημαία είναι η συνηθισμένη αντίδραση όταν σε βομβαρδίζουν. Δεν συνέβη εδώ, ή τουλάχιστον όχι στην κλίμακα που περίμενε η Ισλαμική Δημοκρατία. Η κρατική τηλεόραση ζήτησε εθνική ενότητα ενάντια στον επιτιθέμενο· οι δρόμοι δεν ανταποκρίθηκαν. Σε πολλές πόλεις, διαδηλωτές βγήκαν την ίδια εβδομάδα, φωνάζοντας συνθήματα εναντίον της κυβέρνησης και όχι εναντίον των αεροσκαφών.

Οι λόγοι που οι ίδιοι οι Ιρανοί δίνουν είναι συνεπείς και δεν είναι μυστηριώδεις:

• Το κράτος είχε ήδη κηρύξει τον πόλεμο εναντίον τους. Μια κυβέρνηση που είχε πυροβολήσει χιλιάδες δικούς της πολίτες λίγες εβδομάδες νωρίτερα δεν μπορούσε αξιόπιστα να παρουσιαστεί ως προστάτης του έθνους.
• Οι στόχοι ήταν τα όργανα της καταστολής. Η διοίκηση των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), το δίκτυο Μπασίτζ και ο μηχανισμός ασφαλείας που χτυπήθηκαν από αέρος είναι οι ίδιοι θεσμοί που διηύθυναν την καταστολή, τις φυλακές και τις εκτελέσεις.
• “Ούτε Γάζα ούτε Λίβανος”. Από το 2009, ένα επαναλαμβανόμενο σύνθημα διαμαρτυρίας αντιτίθεται στα δισεκατομμύρια που ξοδεύονται για ξένους πληρεξούσιους, ενώ οι Ιρανοί περιμένουν στην ουρά για ψωμί. Πολλοί Ιρανοί δεν θεώρησαν ποτέ το Ισραήλ δική τους διαμάχη.
• Σαράντα επτά χρόνια εξαντλημένων εναλλακτικών. Μεταρρύθμιση, μποϊκοτάζ, γενική απεργία, μαζική διαμαρτυρία — όλα δοκιμάστηκαν και όλα απαντήθηκαν με σφαίρες. Όταν κάθε εσωτερικός δρόμος είναι κλειστός, η εξωτερική πίεση γίνεται ο μόνος μοχλός που απομένει ορατός.

Τίποτα από αυτά δεν είναι ομόφωνο και δεν πρέπει να αναφέρεται σαν να ήταν. Καμία έντιμη δημοσκόπηση δεν μπορεί να διεξαχθεί σε μια χώρα όπου το να απαντήσεις σε μια ερώτηση ενός αγνώστου μπορεί να σου κοστίσει την ελευθερία. Οι έρευνες της διασποράς, τα συνθήματα διαμαρτυρίας και τα πλάνα που στέλνουν οι ίδιοι οι Ιρανοί από τα κινητά τους δείχνουν όλα προς την ίδια κατεύθυνση, αλλά είναι ενδείξεις και όχι αποδείξεις. Αρκετοί Ιρανοί αντιτάχθηκαν στα πλήγματα καταρχήν, φοβήθηκαν τι θα απελευθέρωνε ένα διαλυμένο κράτος ή έχασαν κάποιον και δεν θέλουν άλλο. Πολλοί είχαν και τα δύο συναισθήματα ταυτόχρονα: ανακούφιση που ο μηχανισμός καταστολής καιγόταν και θλίψη για το τίμημα.

Ξένη δύναμη και απελευθέρωση ενός λαού

Οι Ιρανοί που συζητούσαν γι' αυτό το 2026 συζητούσαν τόσο για την ιστορία όσο και για τη δική τους χώρα. Το ιστορικό αρχείο λειτουργεί και προς τις δύο κατευθύνσεις, και οι δύο πλευρές του χρησιμοποιούνται έντιμα.

• 1944-45, Δυτική Ευρώπη. Τα κατεχόμενα έθνη της Ευρώπης δεν απελευθερώθηκαν από μέσα. Ξένοι στρατοί το έκαναν, με τεράστιο κόστος σε αμάχους, και οι απελευθερωμένοι το θυμήθηκαν ως απελευθέρωση.
• 1991, Κουβέιτ. Ένας εξωτερικός συνασπισμός ανέτρεψε μια κατοχή που καμία εσωτερική αντίσταση δεν θα μπορούσε να είχε ανατρέψει.
• 1999, Κόσοβο. Μια εκστρατεία αεροπορικών βομβαρδισμών χωρίς χερσαία εισβολή έβαλε τέλος σε μια εκστρατεία μαζικών απελάσεων. Σκότωσε επίσης αμάχους, και η διαμάχη γι' αυτό δεν έχει κλείσει ποτέ.
• 1989, Ανατολική Ευρώπη. Το αντι-μοντέλο: εξωτερική πίεση, ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές και κυρώσεις, αλλά τα καθεστώτα έπεσαν από τον ίδιο τους τον λαό.
• 1953, Ιράν. Η πληγή που δεν επουλώθηκε ποτέ. Ένα ξένο πραξικόπημα απομάκρυνε έναν εκλεγμένο πρωθυπουργό και εγκατέστησε δεκαετίες μνησικακίας. Κάθε Ιρανός που συζητά την ξένη επέμβαση έχει αυτή την ημερομηνία στο μυαλό του.
• 2003, Ιράκ. Το πλησιέστερο και πιο τρομακτικό προηγούμενο: ένα καθεστώς ανατράπηκε, και ένα κράτος, ένας στρατός και μια κοινωνία διαλύθηκαν μαζί του.

Το μοτίβο που προκύπτει από μια έντιμη ανάγνωση είναι στενό. Η εξωτερική βία μπορεί να καταστρέψει έναν μηχανισμό καταστολής. Δεν έχει χτίσει ποτέ αυτό που έρχεται μετά. Αυτό το μέρος γίνεται πάντα μόνο από τους ανθρώπους που ζουν εκεί — γι' αυτό το κεντρικό αίτημα της ιρανικής αντιπολίτευσης και στις δύο εκστρατείες δεν ήταν περισσότερες βόμβες, αλλά αναγνώριση, πρόσβαση στην επικοινωνία και κυρώσεις που στόχευαν αξιωματούχους και όχι νοικοκυριά.

Το ιστορικό στόχευσης και τα όριά του

Και οι δύο εκστρατείες διεξήχθησαν με πυρομαχικά ακριβείας, κυρίως τη νύχτα, και σε αρκετές περιπτώσεις προηγήθηκαν ρητές προειδοποιήσεις εκκένωσης που μεταδόθηκαν σε συγκεκριμένες περιοχές και εγκαταστάσεις πριν από το χτύπημα. Στρατιωτικές και πυρηνικές υποδομές, κόμβοι διοίκησης των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) και του Μπασίτζ, αεράμυνες και οι κατοικίες ανώτερων διοικητών αποτελούσαν τη συντριπτική πλειονότητα των σημείων στόχευσης. Το δίκτυο ηλεκτροδότησης του Ιράν, το σύστημα ύδρευσης και το δίκτυο πολιτικών μεταφορών του δεν υποβλήθηκαν στη συστηματική καταστροφή που παρατηρείται σε άλλες σύγχρονες αεροπορικές εκστρατείες.

Αυτό είναι το ιστορικό αρχείο, και έχει σημασία. Δεν είναι όμως και αθώωση.

Τα κέντρα διοίκησης στο Ιράν βρίσκονται μέσα σε πόλεις. Ένα πλήγμα σε ένα αρχηγείο των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) στο κεντρικό Τεχεράνη είναι ένα πλήγμα σε μια γειτονιά όπου οι άνθρωποι κοιμούνται. Οι προειδοποιήσεις φτάνουν μόνο σε όσους τις λαμβάνουν, και τα μπλακ άουτ που επέβαλε το ίδιο το ιρανικό κράτος φρόντισαν πολλοί να μην τις λάβουν. Οι κρατούμενοι δεν μπορούν να εκκενώσουν μια φυλακή. Πληρώματα ασθενοφόρων, πυροσβέστες και νοσοκομειακό προσωπικό κινήθηκαν προς τα σημεία των πληγμάτων. Οι νεκροί περιλαμβάνουν παιδιά.

Αυτός ο ιστότοπος δεν κρατά δύο λογιστικά βιβλία. Κάθε άμαχος που σκοτώνεται από αεροπορικό πλήγμα ανήκει στο αρχείο δίπλα σε κάθε άμαχο που σκοτώνεται από τους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC), και το γεγονός ότι ο ένας θάνατος ήταν σκόπιμος και ο άλλος όχι αλλάζει το ηθικό ερώτημα χωρίς να αλλάζει την απώλεια. Αυτό που δείχνει το ιστορικό αρχείο είναι μια διαφορά πρόθεσης και μεθόδου που είναι πραγματική και μετρήσιμη: η μία πλευρά στόχευε τον μηχανισμό και σκότωσε αμάχους ούτως ή άλλως· η άλλη στόχευε αμάχους επίτηδες, στις δικές τους πόλεις, επειδή κρατούσαν ένα πλακάτ.

Τι ζήτησαν οι Ιρανοί αντί αυτού

Στη διασπορά και ανάμεσα στα ρεύματα της αντιπολίτευσης εντός Ιράν, τα αιτήματα προς ξένες κυβερνήσεις κατά τη διάρκεια και των δύο εκστρατειών ήταν αξιοσημείωτα συνεπή και αξιοσημείωτα μετριοπαθή:

• Κρατήστε το διαδίκτυο ανοιχτό — δορυφορική πρόσβαση, εργαλεία παράκαμψης και πίεση στην ικανότητα του κράτους για διακοπή της επικοινωνίας.
• Κυρώσεις σε αξιωματούχους, όχι σε νοικοκυριά: δέσμευση περιουσιακών στοιχείων, ταξιδιωτικές απαγορεύσεις και κατονομασία διοικητών και δικαστών.
• Απελάστε τους εκπροσώπους της Ισλαμικής Δημοκρατίας και υποβαθμίστε το διπλωματικό της καθεστώς.
• Χρηματοδοτήστε ανεξάρτητα περσόφωνα μέσα ενημέρωσης και τεκμηρίωση.
• Υποστηρίξτε έναν ερευνητικό μηχανισμό του ΟΗΕ με εντολή να κατονομάζει τους δράστες.
• Μη διαπραγματεύεστε πάνω από τα κεφάλια των Ιρανών και μη θεωρείτε την απελευθέρωση ομήρων ως χάρη που πρέπει να πληρωθεί.

Μπορείτε να ενεργήσετε σε όλα αυτά σήμερα. Δείτε τι μπορείτε να κάνετε.

Τι χτυπήθηκε και τι όχι

Η διάκριση που έκαναν οι Ιρανοί μεταξύ της χώρας τους και της κυβέρνησής τους δεν ήταν συναισθηματική. Αντιστοιχούσε, ατελώς αλλά αναγνωρίσιμα, στο ποιοι ήταν στην πραγματικότητα οι στόχοι. Το παρακάτω μοτίβο προέρχεται από επαλήθευση ανοιχτού κώδικα εικόνων από τα πλήγματα, επίσημες δηλώσεις στόχων και ανάλυση δορυφορικών εικόνων μετά τα πλήγματα που δημοσιεύτηκαν από διεθνή μέσα κατά τη διάρκεια και των δύο εκστρατειών.

Δύο κατηγορίες βρίσκονται άβολα στη διαχωριστική γραμμή. Η κρατική ραδιοτηλεόραση — που χτυπήθηκε ως περιουσιακό στοιχείο διοίκησης και προπαγάνδας — στελεχώνεται από τεχνικούς και δημοσιογράφους, μερικοί από τους οποίους είναι στρατευμένοι στις θέσεις τους. Και Φυλακή Εβίν, που χτυπήθηκε τον Ιούνιο του 2025, κρατά ακριβώς τους πολιτικούς κρατούμενους στην ελευθερία των οποίων υποτίθεται ότι υπηρετούσε η εκστρατεία. Οι κρατούμενοι δεν μπορούν να βρουν καταφύγιο. Οι οικογένειες έξω από τους τοίχους πέρασαν εκείνη τη νύχτα ανίκανες να μάθουν αν οι άνθρωποι που είχαν έρθει να επισκεφτούν ήταν ζωντανοί.

Το πυρηνικό ζήτημα

Ο δηλωμένος σκοπός των πληγμάτων στο Νατάνζ, το Φορντόου και το Ισφαχάν ήταν να τερματιστεί ένα πρόγραμμα εμπλουτισμού που είχε φτάσει σε καθαρότητα σχεδόν οπλικής ποιότητας ενώ οι επιθεωρητές είχαν αποκλειστεί. Αυτό είναι ένα επιχείρημα ασφαλείας κράτους προς κράτος, και είναι αυτό που οι κυβερνήσεις διατύπωσαν δημόσια.

Δεν είναι το επιχείρημα που έκαναν οι περισσότεροι Ιρανοί. Για έναν πληθυσμό που ζει μέσα σε μπλακ άουτ, υπερπληθωρισμό και μαζικές εκτελέσεις, το πυρηνικό πρόγραμμα διαβάζεται εδώ και καιρό εγχώρια ως ένα έργο ματαιοδοξίας που χρηματοδοτείται από το ίδιο τους το βιοτικό επίπεδο — το πράγμα που η Ισλαμική Δημοκρατία προστάτευε ενώ δεν μπορούσε να προστατεύσει το ψωμί. Το σύνθημα “ξεχάστε την Παλαιστίνη, σκεφτείτε εμάς” είναι δεκαετιών για έναν λόγο. Η καταστροφή του προγράμματος έλυσε ένα φάκελο εξωτερικής πολιτικής στο εξωτερικό· στο εσωτερικό του Ιράν διαβάστηκε ως η κατεδάφιση ενός μνημείου.

Τι είπαν οι άνθρωποι εκείνη την εποχή

Αυτά είναι τα μητρώα στα οποία μίλησαν οι Ιρανοί κατά τη διάρκεια των δύο εκστρατειών, που αντλήθηκαν από ρεπορτάζ διεθνών μέσων ενημέρωσης, διασπορικών ραδιοτηλεοπτικών φορέων και υλικού που αναρτήθηκε από τους ίδιους τους Ιρανούς. Δεν είναι δημοσκόπηση και δεν είναι ομόφωνα. Είναι το εύρος.

“Σκότωσαν τον ξάδερφό μου τον Ιανουάριο με ένα τουφέκι. Τον Ιούνιο μας είπαν να μισούμε τους ανθρώπους που βομβάρδιζαν τους άνδρες που έδωσαν αυτή τη διαταγή. Δεν είμαστε τόσο ηλίθιοι.”

“Θέλω αυτό το καθεστώς να φύγει περισσότερο από τον καθένα. Αλλά η μητέρα μου είναι εβδομήντα και δεν μπορεί να κατεβεί τρέχοντας έντεκα ορόφους σκάλες όταν αρχίζουν οι σειρήνες. Μη μου λέτε να πανηγυρίζω.”

“Ούτε πόλεμος, ούτε βόμβες — και ούτε Ισλαμική Δημοκρατία. Και οι τρεις προτάσεις είναι δικές μας. Οι ξένοι επιμένουν να διαλέξουμε δύο.”

Ισχυρισμοί και αποδείξεις

Τόσο η Ισλαμική Δημοκρατία όσο και οι αντίπαλοί της έκαναν ευρείς ισχυρισμούς για το πώς ένιωθαν οι Ιρανοί. Να τι μπορεί και τι δεν μπορεί να υποστηριχθεί.

Η επόμενη μέρα

Το πιο δύσκολο ερώτημα δεν είναι αν τα πλήγματα ήταν δικαιολογημένα. Είναι τι πρέπει να κάνει ένας Ιρανός το πρωί που σταματούν οι βομβαρδισμοί. Τρία σενάρια συζητήθηκαν την άνοιξη του 2026, και οι Ιρανοί τα συζήτησαν με μεγαλύτερη νηφαλιότητα από ό,τι κατάφεραν οι περισσότεροι ξένοι σχολιαστές:

• Αποκεφαλισμός χωρίς κατάρρευση. Ο μηχανισμός ασφαλείας επιβιώνει από τους νεκρούς διοικητές του, γίνεται πιο παρανοϊκός και οι εκτελέσεις επιταχύνονται. Αυτή είναι η έκβαση για την οποία προειδοποίησαν πιο έντονα οι ιρανοί παρατηρητές ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και αυτή που το ιστορικό του 2026 μοιάζει περισσότερο μέχρι στιγμής.
• Ρήγμα. Ο τακτικός στρατός, οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) και οι κληρικές φατρίες διασπώνται υπό πίεση. Η ευκαιρία και ο κίνδυνος φτάνουν μαζί· το ίδιο και ο κίνδυνος ένοπλου ανταγωνισμού μεταξύ των επαρχιών.
• Μετάβαση. Ένα αποδυναμωμένο κράτος, μια γενική απεργία που κρατά, λιποταξίες από τις τάξεις και μια διαπραγματευόμενη παράδοση σε ένα μεταβατικό σώμα. Κάθε αξιόπιστο σχέδιο της αντιπολίτευσης — ανεξάρτητα από την πολιτική του — εξαρτάται από Ιρανούς εντός της χώρας, όχι από αεροσκάφη.

Αυτό που έχουν κοινό και τα τρία είναι ότι ο αποφασιστικός παράγοντας είναι Ιρανός. Αυτή είναι η πρόταση για την οποία υπάρχει αυτή η σελίδα. Διαβάστε ποιος προτείνει σχέδια μετάβασης, και τι μπορούν να κάνουν χρήσιμα τα ξένα κοινά που δεν περιλαμβάνει βόμβα.

Δείτε

Επαληθευμένο υλικό, ρεπορτάζ και ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους για την καταστολή, τα πλήγματα και τους ανθρώπους που παγιδεύτηκαν ανάμεσά τους συγκεντρώνονται στη σελίδα βίντεο και ντοκιμαντέρ. Η ταινία μυθοπλασίας 77 Hours δραματοποιεί τις Δύο Νύχτες που διαμόρφωσαν τον τρόπο που οι Ιρανοί διάβασαν όλα όσα ακολούθησαν.

Συχνές ερωτήσεις

Το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες επιτέθηκαν στο Ιράν ή στην Ισλαμική Δημοκρατία;

Στρατιωτικά, οι εκστρατείες του Ιουνίου 2025 και του Φεβρουαρίου 2026 στόχευσαν τον ένοπλο μηχανισμό της Ισλαμικής Δημοκρατίας: κέντρα διοίκησης των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), δίκτυα αεράμυνας, παραγωγή πυραύλων και πυρηνικές εγκαταστάσεις. Πολιτικά, αυτή η διάκριση είναι ακριβώς αυτό για το οποίο διαφώνησε το ιρανικό κοινό, επειδή οι βόμβες πέφτουν σε μια χώρα, όχι σε μια κυβέρνηση.

Υποστήριξαν οι περισσότεροι Ιρανοί τα πλήγματα;

Δεν είναι δυνατή καμία ανεξάρτητη, επαληθεύσιμη δημοσκόπηση εντός του Ιράν. Έρευνες της διασποράς και τα συνθήματα που ακούστηκαν σε διαμαρτυρίες δείχνουν ότι ένα μεγάλο ποσοστό Ιρανών κατηγόρησε την Ισλαμική Δημοκρατία και όχι τους επιτιθέμενους, και μερικοί καλωσόρισαν την καταστροφή της δομής διοίκησης των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC). Άλλοι αντιτάχθηκαν άμεσα στα πλήγματα, και πολλοί είχαν και τις δύο απόψεις ταυτόχρονα: ανακούφιση που χτυπήθηκε ο κατασταλτικός μηχανισμός, θυμός και φόβος για τους αμάχους που πέθαναν.

Πόσοι άμαχοι σκοτώθηκαν;

Ανεξάρτητοι παρατηρητές μέτρησαν πάνω από χίλιους θανάτους στον δωδεκαήμερο πόλεμο του Ιουνίου 2025, αρκετές εκατοντάδες από αυτούς αμάχους. Τα στοιχεία για τα θύματα της Επιχείρησης Epic Fury το 2026 παραμένουν αμφισβητούμενα, επειδή ένα πανεθνικό μπλακ άουτ στο διαδίκτυο ακολούθησε τα πρώτα πλήγματα. Κάθε θάνατος αμάχου ανήκει στο αρχείο, ανεξάρτητα από την πρόθεση πίσω από το πλήγμα που τον προκάλεσε.

Ήταν τα πλήγματα ακριβή;

Και οι δύο εκστρατείες χρησιμοποίησαν πυρομαχικά ακριβείας, έπληξαν κυρίως τη νύχτα και προηγήθηκαν σε αρκετές περιπτώσεις προειδοποιήσεις εκκένωσης για συγκεκριμένες περιοχές και εγκαταστάσεις. Αυτό μείωσε τα θύματα· δεν τα απέτρεψε. Πλήγματα σε αστικά κέντρα διοίκησης, μια φυλακή και κρατικές εγκαταστάσεις μετάδοσης σκότωσαν ανθρώπους που δεν ήταν μαχητές.

Υπάρχει ιστορικό προηγούμενο ξένης στρατιωτικής δύναμης που βοηθά έναν λαό να γίνει ελεύθερος;

Υπάρχουν προηγούμενα και προς τις δύο κατευθύνσεις. Οι συμμαχικές εκστρατείες του 1944-45 και η επέμβαση στο Κοσσυφοπέδιο το 1999 έβαλαν τέλος σε συστήματα μαζικών δολοφονιών. Το πραξικόπημα του 1953 στο Ιράν και η εισβολή στο Ιράκ το 2003 είναι τα αντιπαραδείγματα που αναφέρουν συχνότερα οι Ιρανοί. Η εξωτερική δύναμη μπορεί να ανατρέψει ένα καθεστώς· μόνο οι Ιρανοί μπορούν να οικοδομήσουν αυτό που θα το αντικαταστήσει.

Διαβάστε παρακάτω

• Ο Κόσμος — πώς αντέδρασαν, και απέτυχαν να αντιδράσουν, οι ξένες κυβερνήσεις.
• Οι δύο νύχτες, 8-9 Ιανουαρίου 2026 — τι έκανε η Ισλαμική Δημοκρατία στους ίδιους της τους πολίτες.
• Φεβρουάριος 2026 — οι απολογισμοί, η συγγνώμη και η έναρξη του πολέμου.
• Η Αντιπολίτευση — ποιος μιλάει για τους Ιρανούς στο εξωτερικό και τι ζητούν.
• Δράση — κυρώσεις σε αξιωματούχους, πρόσβαση στο διαδίκτυο, τεκμηρίωση.
• Ιανουάριος 2026 — η καταστολή που καθόρισε τους όρους της αντιπαράθεσης.
• Το IRGC εξηγείται — ο θεσμός που βρίσκεται στο επίκεντρο τόσο της καταστολής όσο και των καταλόγων στόχων.
• Μνημεία — οι ονομαστικοί νεκροί, που σκοτώθηκαν από το κράτος και στα πλήγματα.
• Βίντεο και ντοκιμαντέρ — πλάνα και εκτενή ρεπορτάζ.
• Πηγές και μεθοδολογία — πώς επαληθεύονται τα στοιχεία σε αυτόν τον ιστότοπο.

Πηγές

• Human Rights Watch — Ιράν
• Διεθνής Αμνηστία — Ιράν
• HRANA — Πρακτορείο Ειδήσεων Ακτιβιστών Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
• OHCHR — Ειδικός Εισηγητής του ΟΗΕ για το Ιράν
• Κέντρο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στο Ιράν

Δημοσιεύεται υπό CC BY 4.0. Αναγνώσιμα από μηχανή δεδομένα: /data/timeline.json, /llms.txt.