فیلمی پێشکەشکراو
٧٧ کاتژمێر — فیلمی سەبارەت بە دوو شەوی ئێران
تریلەرێکی دەروونی لەلایەن ڤەحید مەهدەوی، کە لە شەوەکانی ٨ و ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦دا ڕوودەدات. ترەیلەرەکان ببینە، چیرۆکەکە بخوێنەوە، و تۆمارە بەڵگەکراوەکەی پشت ئەوە ببینە.
بنکەدراوەی قوربانییان
٨٢ قوربانیی ناسراوی کۆماری ئیسلامیی ئێران، لە تیمەکانی لەسێدارەدانی ساڵی ١٩٧٩ەوە هەتا شەپۆلی جێبەجێکردنی ساڵی ٢٠٢٦. بگەڕێ، پاڵێوە بکە، سەرچاوە بکە.
٨٢ لە ٨٢ ناو · سەرچاوەکان: ئەمنیستی نێودەوڵەتی، مافی مرۆڤی ئێران، HRANA، ھەنگاو، سەنتەری بۆرومەند، BBC، ڕۆیتەرز.
نادر جەھانبانی (تەمەن ٥١)
جەنەراڵی ھێزی ئاسمانی و دامەزرێنەری تیمی ئەکروباتی تاجی زێڕین، دوای دادگایەکی شۆڕشگێڕی کورت ئەعدام کرا.
حەبیب ئەلخانیان (تەمەن ٦٦)
بازرگان و خێرخوازێکی بەناوبانگی جوولەکەی ئێرانی، بە تەقەکردن لەلایەن گرووپێکی تەقەکەرەوە لەدوای دادگایەکی دوو کاتژمێری بە تۆمەتی 'دۆستایەتی لەگەڵ دوژمنانی خودا' کوژرا.
فەڕۆخڕوو پارسا (تەمەن ٥٧ ساڵ)
یەکەمین وەزیری کابینەی ئافرەت لە مێژووی ئێراندا. بە تۆمەتی 'گەندەڵی لەسەر زەوی' بەهۆی فراوانکردنی پەروەردەی کچانەوە بە تۆپباران لە سێدارە درا.
مۆنا مەحموودنژاد (تەمەن ١٧ ساڵ)
کچێکی هەرزەکاری بەهایی کە لە شیراز لەگەڵ نۆ ئافرەتی بەهایی دیکەدا بەهۆی وانەبێژی قوتابخانەی شەممەوە هەڵواسرا. ئەو ١٧ ساڵان بوو و ڕەتی کردبووەوە لە باوەڕەکەی بگەڕێتەوە.
ئەحمەد ڕەجەبی سانی (تەمەن ٣٣ ساڵ)
زیندانییەکی سیاسی کە لە کاتی کوشتنی بەکۆمەڵی ساڵی ١٩٨٨ بەپێی فەتوای ئایەتوڵڵا خومەینی لە سێدارە درا. ناوی لە یادگاری ئۆمیدی ناوەندی بۆرومەند تۆمار کراوە.
فەرشتە حەمیدی (تەمەن ٢٦ ساڵ)
زیندانییەکی سیاسی چەپ کە لە کاتی لەسێدارەدانی هاوینی ساڵی ١٩٨٨ لە زیندانی ئەڤیندا هەڵواسرا. خێزانەکەی بۆ چەند هەفتەیەک لە مردنی ئاگادار نەکرانەوە و ڕێگەیان پێنەدرا نیشانەی گۆڕێک هەبێت.
زەهرا کازمی (تەمەن ٥٤ ساڵ)
ڕۆژنامەنووسی وێنەگری ئێرانی-کەنەدی کە لە دەرەوەی زیندانی ئەڤین بەهۆی وێنەگرتنی خێزانەکانی بەندکراوانەوە دەستگیر کرا. بەهۆی شکانێکی کەللەسەرەوە لە زینداندا مرد. دواتر دکتۆر شەهرام ئازەمی ئێرانی شایەتی دا کە ئەو دەستدرێژی سێکسی، ئەشکەنجە و لێدانی پێ کراوە.
نەدا ئاغا-سوڵتان (تەمەن ٢٦ ساڵ)
خوێندکاری مۆسیقا کە لە کاتی خۆپیشاندانەکانی بزووتنەوەی سەوزدا بە تەقەیەکی چەکی میلیشیای بەسیج لە سنگدا بەرکەوت. مردنەکەی کە بە ڤیدیۆی مۆبایل گیرابوو، بووە هێمایەکی جیهانی بۆ سەرکوتکردنی ساڵی ٢٠٠٩.
سەتار بەهەشتی (تەمەن ٣٥ ساڵ)
بلۆگەر و کرێکارێک لەلایەن پۆلیسی ئەلیکترۆنی (FATA)ەوە بەھۆی پۆستە ڕەخنەگرانەکانی لە فەیسبووک دەستگیرکرا. لەژێر ئەشکەنجەدا لە ئێڤین چەند ڕۆژێک دوای دەستگیرکردنی کۆچی دوایی کرد؛ خێزانەکەیان فشار لەسەر بوو بۆ ئەوەی بێ چاوپێکەوتنی پزیشکی بەخاکی بسپێرن.
کاڤووس سەید ئیمامی (تەمەن ٦٣ ساڵ)
کۆمەڵناس و چالاکی ژینگەیی ئێرانی-کەنەدی. بەرپرسان گوتیان لە بەشی ٢٠٩ی زیندانی ئێڤین دوو ھەفتە دوای دەستگیرکردنی خۆی خنکاندووە — خێزان و ھاوپیشەکانی ڕەتیان کردووەتەوە.
ناوید ئەفکاری (تەمەن ٢٧ ساڵ)
زۆرانبازی پاڵەوان بە نهێنی لە کاتێکدا کە داواکارییەکەی ھێشتا بەڕێوەدا بوو، ھەڵواسرا. براکانیشی کە دەستگیرکرابوون، گوتیان «دانپێدانانەکەی» بە کوشتنی پاسەوانێکی ئاسایشی لەژێر ئەشکەنجەدا وەرگیراوە.
ڕووحوڵڵا زەم (تەمەن ٤٧ ساڵ)
ڕۆژنامەنووس و دامەزرێنەری کەناڵی تێلێگرامی ئامادنیوز، لە پاریسەوە بۆ عێراق ھەڵخەڵەتێنرا، پاشان لەلایەن سوپای پاسدارانەوە ڕفێندرا و دوای دانپێدانانێکی تەلەڤیزیۆنی ھەڵواسرا.
مەھسا (ژینا) ئەمینی (تەمەن ٢٢ ساڵ)
خوێندکاری کوردی ئێرانی کە لەگەڵ خێزانەکەی سەردانی تارانی دەکرد، لەلایەن پۆلیسی ئەخلاقەوە بەھۆی «حجابی ناڕێک» دەستگیرکرا و سێ ڕۆژ دواتر مردنی ڕاگەیەندرا. ناوی بووە یەکەم ھاواری جووڵانەوەکە.
مینوو مەجیدی (تەمەن ٦٢ ساڵ)
دایکی دوو منداڵ کە لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانەوە بە تەقە تیرۆر کرا. وێنەی کچەکەی کە لەسەر گۆڕەکە قژی خۆی دەبڕی، بە جیھانیدا بڵاو بووەوە.
نیکا شەکەرەمی (تەمەن ١٦ ساڵ)
خوێندکاری ئامادەیی کە دوایین جار لە کاتی سووتاندنی حجابەکەی لە خۆپیشاندانێکی تاراندا بینرا. لاشەی بۆ ماوەی دە ڕۆژ دواتر گەڕێندرایەوە بۆ خێزانەکەی؛ دەسەڵاتداران ڕێگرییان لە پرسەیەکی گشتی کرد.
عیرفان ڕەزایی (تەمەن ٢١ ساڵ)
لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە لە ئامۆل لە هەفتەی یەکەمی خۆپیشاندانەکاندا کوژرا. جنۆزەی هەزاران کەسی بەخۆیەوە بینی و بووە خاڵێکی کۆکردنەوە لە مازەندەران.
غەزەلە چەلاوی (تەمەن ٣٣ ساڵ)
شاخەوان و بۆکسێنەر کە لە خۆپیشاندانێکی ئامۆلدا بە تەقەی سەر کوژرا. فشار خرایە سەر خێزانەکەی بڵێن بە جەڵدەی مێشک مردووە.
حەدیس نەجەفی (تەمەن ٢٢ ساڵ)
پێش بەشداریکردنی لە خۆپیشاندانێکی کەرەجدا، بەستنی کلکە قژەکەی تۆمارکرا. شەش جار لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە تەقەی لێکرا. دوایین ڤیدیۆکەی سەدان ملیۆن جار بینراوە.
حەنانە کیا (تەمەن ٢٣ ساڵ)
بەپێی خێزانەکەی، لە ڕێگای گەڕانەوە لە کارەوە بە تەقەی سینگی لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە کوژرا. ڤیدیۆی سەرەخۆشی خوشکەکەی بە جیهاندا بڵاو بووەوە.
جەواد حەیدەری (تەمەن ٣٦ ساڵ)
لە قەزوین لە کاتی خۆپیشاندانەکاندا کوژرا. خوشکەکەی فاتیمە لەسەر گۆڕەکەی قژەکەی بڕی کە کردەوەیەک بوو بە جیهاندا بڵاو بووەوە.
کومار دەرۆفتە (تەمەن ١٦ ساڵ)
گەنجێکی کورد کە لە کاتی خۆپیشاندانەکاندا بە تەقەی سەری لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە بریندار بوو. سێ ڕۆژ دواتر لە نەخۆشخانەدا مرد.
سارینا ئیسماعیلزادە (تەمەن ١٦ ساڵ)
یوتیوبەرێک کە خۆی تۆمار دەکرد باسی ئازادی و خەونە ئاساییەکانی هەرزەکاری دەکرد. بەپێی ڕێکخراوی عەمەن، بە لێدانی گۆچان بە سەرەوە کوژرا.
فەرزاد ئەنساریفەر (تەمەن ٢٦ ساڵ)
لە کاتی خۆپیشاندانەکاندا لە ئیزە کوژرا. هێزە ئەمنییەکان سەرەتا ڕەتیان کردەوە تەرمەکەی بە خێزانەکەی بگەڕێننەوە.
ئەبولفەزڵ عادینەزادە (تەمەن ١٧ ساڵ)
هەرزەکارێک کە لە کاتی خۆپیشاندانەکانی مەشهەددا بە ٢٤ تۆپەکەی تفەنگی شکاری بە سک و سینگەوە کوژرا. عەمەن تۆماری کردووە کە هێزە ئەمنییەکان لە مەودای نزیکەوە تەقەیان کردووە.
خودانور لۆجەیی (تەمەن ٢٧ ساڵ)
پیاوێکی بەلۆچ کە چەند ڕۆژێک پێش ئەوەی لە ڕۆژی هەینیی خوێناوی زاهیدان بە تەقە بکوژرێت، بە ستوونێکی ئاڵا بەستراوەوە وێنەی گیراوە. مردنەکەی بووە هێمای کۆمەڵکوژییەکە.
ئەبوالفەزڵ عادینیزادە (تەمەن ١٧ ساڵ)
لە ناڕەزایەتییەکی مەشهەدا بە دەها گولە کانزایی بەر سنگی، سک و قاچی کەوتووە. چەند ڕۆژێک دواتر لە نەخۆشخانە کۆچی دوایی کردووە.
سەپەهر مەقسوودی (تەمەن ١٥ ساڵ)
منداڵێکی ١٥ ساڵە کە لە ناڕەزایەتییەکی کەرەجدا تەقەی بە سەردا کەوتووە؛ یەکێکە لە دەها منداڵی کە لە مانگەکانی یەکەمی ڕاپەڕیندا کوژراون.
سیاوەش مەحموودی (تەمەن ١٦ ساڵ)
لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە لە ناڕەزایەتییەکی تاراندا کوژرا. ئەمنیستی ڕایگەیاند کە لە نزیکەوە بە گولە کانزایی تەقەی لێکراوە. فشار خرایە سەر خێزانەکەی بۆ ئەوەی بە ئاشکرا تۆمەتی 'ئاژاوەگێڕان' بخەنە ئەستۆ.
ئەسرا پەناهی (تەمەن ١٥ ساڵ)
خوێندکاری قوتابخانەی ناوەندی کە دوای ئەوەی هێزە ئەمنییەکان هێرشیان کردە سەر قوتابخانەکەی کاتێک خوێندکاران ڕەتیان کردەوە سروودی پشتگیری ڕژێم بڵێن، بە لێدان کوژرا.
سەتارە تاجیک (تەمەن ١٧ ساڵ)
خوێندکارێکی ئامادەیی کە لە قوتابخانەکەی لە تاران دەستگیر کرا و بەپێی ڕاپۆرتەکان لە زینداندا کوژرا. دەسەڵاتداران بانگەشەی خۆکوژییان کرد؛ خێزانەکەیان ڕەتیان کردەوە.
محەممەد حەسەنزادە (تەمەن ١٦ ساڵ)
گەنجێکی کورد کە لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە لە ناڕەزایەتییەکانی ڕۆژئاوای ئێراندا کوژرا. خۆی بە گازی فرمێسکڕێژ هێرش کرایە سەر پرسەکەی.
نەسرین قادری (تەمەن ٣٦ ساڵ)
خوێندکاری دکتۆرای فەلسەفەی کورد کە دوای لێدانی بە دار لەسەر سەری لە ناڕەزایەتییەکانی تاراندا کوژرا.
ئەیلاڕ حەقی (تەمەن ٢٣ ساڵ)
خوێندکاری پزیشکی کە لە بینایەکی تەورێز کەوتە خوارەوە کاتێک لە هێزە ئەمنییەکان هەڵدەهات. شایەتحاڵان گوتیان کە بە دوایدا ڕایان کردووە بۆ سەر بان.
کیان پیرفڵاک (تەمەن ٩ ساڵ)
کوڕێکی نۆ ساڵان لە ناو ئوتومبێلی خێزانەکەیدا لە کاتی خۆپیشاندانێکدا بە گولە کوژرا. لە پرسەکەیدا دایکی لە بەرامبەر کامێرادا ڕایگەیاند: 'ڕژێمە کوژە کوڕەکەی.'
ڕەزا (ئارتین) ڕەحمانی (تەمەن ٧ ساڵ)
کوڕێکی حەوت ساڵان لە هەمان هێرشی ئێزەدا کە کیان پیرفڵاکی تێدا کوژرا، بە گولە بەرکەوت. چەند ڕۆژێک دواتر لە نەخۆشخانەدا بەهۆی برینەکانیەوە گیانی لەدەستدا.
کومار قادری (تەمەن ١٧ ساڵ)
گەنجێکی کورد کە لە مەریوان لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە لە کاتی خۆپیشاندانە بەرفراوانەکانی ڕێزلێنان لە چلەی مردنی پێشووتردا کوژرا.
مێهران سامەک (تەمەن ٢٧ ساڵ)
بە گولە لە سەری بەرکەوت کاتێک بە ئوتومبێلەکەی هۆڕنی دا بەبۆنەی دۆڕاندنی تۆپی پێی ئێران بەرامبەر ئەمریکا لە جامی جیهانیدا. ئەم جوڵەیە وەک خۆپیشاندان تەعبیر کرا.
موحسین شەکاری (تەمەن ٢٣ ساڵ)
یەکەم خۆپیشاندەر کە دوای ڕاپەڕینی ٢٠٢٢ لە سێدارە درا — بە تۆمەتی بریندارکردنی ئەندامێکی بەسیج لە دوای دادگاییەکی داخراو بەبێ پارێزەری هەڵبژێردراو لە شەنەوە هەڵواسرا.
مەجیدڕەزا ڕەهنەوەرد (تەمەن ٢٣ ساڵ)
بە شێوەیەکی گشتی لە کرینێکی بیناسازی لە مەشهەد هەڵواسرا تەنها ٢٣ ڕۆژ دوای دەستگیرکردنی، بە تۆمەتی کوشتنی دوو ئەندامی بەسیج. دایکی پێش جێبەجێکردنی سزاکە ئاگادار نەکرابوو.
محەممەد مەهدی کەرەمی (تەمەن ٢٢ ساڵ)
پاڵەوانی کاراتێ لەگەڵ سەید محەممەد حوسێنی لە دوای دادگاییەکی خێرا کە بە نادادپەروەرانە ناسرا، لە سێدارە درا. بەپێی وتەی پارێزەرەکەی، بە لەژێر ئەشکەنجەدا دانپێدانانی کردووە.
سەید محەممەد حوسێنی (تەمەن ٣٩ ساڵ)
ڕاهێنەری خۆبەخشی کاراتێی منداڵان لە بەرەبەیاندا بە تۆمەتی 'گەندەڵی لەسەر زەوی' هەڵواسرا. پارێزەرەکانی گوتیان کە دانپێدانانەکەی بە لێدانی درێژخایەن لەوەرگیراوە.
حەبیب فەڕەجۆڵڵا چعب (تەمەن ٥٤ ساڵ)
چالاکوانێکی عەرەبی سوێدی-ئێرانی کە لە ساڵی ٢٠٢٠ لەلایەن هەواڵگری ئێرانەوە لە تورکیا ڕفێندرا، پاشان لە ئێراندا لە دوای دانپێدانانێکی تەلەفزیۆنی هەڵواسرا.
ئارمیتا گەراویند (تەمەن ١٦ ساڵ)
لەسەر سەکۆی مێترۆی تاران بێهۆش کەوت دوای ڕووبەڕووبوونەوەیەکی گوماناوی لەگەڵ پۆلیسی ڕەوشتی بەهۆی حجابەکەیەوە. ٢٨ ڕۆژ دواتر لە نەخۆشخانەدا کۆچی دوایی کرد دوای چەند هەفتەیەک لە بێهۆشی.
فەرھاد سەلیمی (تەمەن ٥٠ ساڵ)
مامۆستای ئایینی سوننەی کورد لە زیندانی قەزڵ حەسار بەر لە ١٤ ساڵ لە سزای مردن لەگەڵ سێ کەسی دیکەدا شەنق کراوە. شارەزایانی نەتەوە یەکگرتووەکان چەندین جار داوای دادگاییکردنەوەیان کردبوو.
کیانوش نەفسی (تەمەن ٢٢ ساڵ)
یەکێک لە کۆمەڵێک خۆپیشاندەر کە لە سەرەتای ٢٠٢٤ بەھۆی کوشتنی ئەندامێکی بەسیج لە کاتی خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢دا لە سێدارە دران. ئەمنیستی دادگاییکردنەکەی بە «زۆر نادادپەروەرانە» وەسف کرد.
محەممەد غۆبادلوو (تەمەن ٢٣ ساڵ)
خۆپیشاندەرێک کە نەخۆشی دەروونی ھەبووە، سەرەڕای ڕاگرتنی سزای مردن لەلایەن دادگای باڵا و داواکاری نێودەوڵەتییەوە شەنق کراوە.
غوڵامڕەزا ڕەسائی (تەمەن ٣٤ ساڵ)
نووسینی جێگرەوەی کە لەلایەن ڕێکخراوی مافی مرۆڤی ئێرانەوە بۆ ھەمان لەسێدارەدانی مانگی ئابی ٢٠٢٤ بەکارھاتووە — بە نھێنی و بەبێ ئاگادارکردنەوەی پێشووی خێزانەکەی شەنق کراوە.
ڕەزا ڕەسائی (تەمەن ٣٤ ساڵ)
خۆپیشاندەرێکی یارسانی-کورد کە لە زیندانی دیزەڵ ئاباد بە تۆمەتی کوشتنی ئەفسەرێکی سپای پاسداران شەنق کراوە. پارێزەرەکەی گوتی بە تاکە دانپێدانانێکی بەزۆرەوە تاوانبار کراوە.
جەمشید شارمەھد (تەمەن ٦٨ ساڵ)
ڕەخنەگری ئاڵمانی-ئێرانی کە لە ساڵی ٢٠٢٠ لە دوبەی ڕفێندرا و لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤دا بە نھێنی لە سێدارە درا، ئەمەش وای لە ئاڵمانیا کرد ھەموو کونسوڵخانەکانی ئێران بەخات.
کیانوش سەنجەری (تەمەن ٤٢ ساڵ)
ڕۆژنامەنووس و زیندانی پێشووی سیاسی کە لە ناوەندی تاران خۆی کوشت دوای ئەوەی پەیامێکی کۆتایی بڵاوکردەوە و داوای ئازادکردنی چوار زیندانی سیاسی ناودار کرد.
ئەمیرحوسێن حاتەمی (تەمەن ١٨ ساڵ)
مۆسیقاژەنێکی ھەژدە ساڵان کە لە کاتی ڕاپەڕینی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦دا دەستگیرکرا، دوای ئەوەی بە چوونە ناو و ئاگرتۆپێدانی شوێنێکی سەربازی قەدەغەکراو لە تاران تاوانبارکرا، شەنق کراوە. لەسێدارەدانەکەی شەپۆلێکی لەسێدارەدانی خۆپیشاندەرانی کردەوە.
محەممەد ئەمین بیگلەری
خۆپیشاندەرێک کە لە ڕاپەڕینی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦دا دەستگیرکرا و لە چەند ڕۆژێکی دەستگیرکردنی ئەمیرحوسێن حاتەمیدا لە سێدارە درا، لە کاتێکدا داواکاران بە ئاشکرا هەڕەشەی لە سێدارەدانی ڕۆژانەیەکیان دەکرد.
عەلی فەهیم
لە نیسانی ٢٠٢٦دا لە سێدارە درا بەهۆی کردەوە گوماناویەکانی لە کاتی ڕاپەڕینی کانوونی دووەمدا، دوای دادگاییکردنێکی داخراوی دادگای شۆڕش کە ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ بە تورە-پیسی وەسفیان کرد.
ئەبۆلحەسەن مونتەزەر (تەمەن ٦٦)
نەخشەکێش، ٦٦ ساڵ، دوای ئەوەی دادگای باڵا حوکمی سێدارەی بەهۆی ئەندامێتی گوماناوی لە ڕێکخراوی مۆجاھدینی گەلی ئێران (PMOI) پشتڕاستکردەوە، لە سێدارە درا. ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ گوتیان دادگاییکەکە بە تورە پیس کراوە.
وەحید بانیامەریان (تەمەن ٣٤ ساڵ)
مامۆستای فیزیا کە خاوەنی ماستەری بەڕێوەبەرایەتییە، بەهۆی ئەندامێتی گوماناوی لە PMOI لە سێدارە درا. خێزانەکەی لە ڕێگەی فلاشەکانی میدیای دەوڵەتەوە ئاگاداری سێدارەدانەکە بوون؛ پارێزەرەکەی هەرگیز ئاگادار نەکرایەوە.
ئەبۆلفەزڵ ساڵەحی سیاوەشانی
یەکێک لە پێنج خۆپیشاندەر کە لە نێوان ٢ تا ٦ی نیسانی ٢٠٢٦دا لە تاران لە سێدارە دران لە پەیوەندی بە ڕاپەڕینی کانوونی دووەمەوە.
شاهین وەحیدپەرەست کەلور
لە سەرەتای نیسانی ٢٠٢٦دا بەهۆی خۆپیشاندانەکانی کانوونی دووەمەوە لە سێدارە درا؛ ئەمنیستیی نێونەتەوەیی ڕێکارەکانی دژی ئەو و هاوپەیمانەکانی بە زۆر نادادپەروەرانە وەسف کرد.
حوسێن ئەمینینژاد
لە زیندانی ناوەندی هەمەدان لە ١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦دا لەگەڵ حامد یاوەری لە سێدارە درا، لە یەکێک لە سێدارەدانە بەکۆمەڵەکان کە لە ژێر بارودۆخی نائاسایی جەنگیدا ئەنجامدران.
حامد یاوەری
لە زیندانی ناوەندی هەمەدان لە ١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦دا لە سێدارە درا، کە لەلایەن مافی مرۆڤی ئێرانەوە وەک بەشێک لە هەڵمەتی سێدارەدانی بەرزبووەوە دژی زیندانیان ڕاپۆرت کراوە.
حوسێن کاشانی (تەمەن ٣٩ ساڵ)
پیاوێکی بەلۆچ خەڵکی ئازادشەهری گوڵستان، لە زیندانی ناوەندی کرمان (شەهاب) لە سێدارە درا دوای نزیکەی سێ ساڵ زیندانیکردن بە تۆمەتی پەیوەندیدار بە ماددەی هۆشبەر. سێدارەدانەکەی هەرگیز لەلایەن میدیای ناوخۆییەوە ڕانەگەیەندرا.
جاوەد زامانی
بەرەبەیانی ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ لە سێدارە درا دوای ئەوەی لەلایەن دەسەڵاتی دادوەرییەوە تۆمەتبار کرا بە ڕێبەرایەتیکردنی چەکداری لە ناڕەزایەتییەکاندا کە لە کۆتاییەکانی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ دەستی پێکرد.
ئەبولفەزڵ سەعدی
هەمان بەیانی لەگەڵ جاوەد زامانی لە سێدارە درا، بە تاوانی 'تێکدانی ڕێکخستنی گشتی' و 'مەترسیخستنە سەر ئاسایشی نیشتمانی' لە ماوەی ڕاپەڕینی ٢٠٢٥–٢٠٢٦دا.
زاھیر شاھووزەھی (تەمەن ٤٠ ساڵ)
پیاوێکی بەلۆچ کە لە زیندانی ناوەندی زاھیدان بە تاوانی پەیوەست بە ماددەی ھۆشبەر لە سێدارە درا دوای نزیکەی سێ ساڵ لە بازداشتکردندا. ڕێژەی بەندکراوە بەلۆچەکان لە لەسێدارەدانەکانی پەیوەست بە ماددەی ھۆشبەر لە ئێراندا زۆر زیاترە لە ڕێژەی دانیشتووانیان.
حوسێن باراھوویی (تەمەن ٢٤ ساڵ)
پیاوێکی بەلۆچی تەمەن بیست و چوار ساڵ کە لە زیندانی ناوەندی زاھیدان لە سێدارە درا سێ ساڵ دوای ئەوەی لە دوای شەڕێکی کۆمەڵییەوە دەستگیر کرا.
عەبدوڵڵا جەلالی (تەمەن ٢٥ ساڵ)
ھاووڵاتییەکی ئەفغانی، تەمەن ٢٥ ساڵ، لە زیندانی ناوەندی زاھیدان بە تاوانی پەیوەست بە ماددەی ھۆشبەر لە سێدارە درا — یەکێک لە کۆچبەرە ئەفغانییە زۆرەکانی کە لە ئێراندا بەبێ دەستگەیشتن بە کونسوڵخانە و بەرگری پێویست لە سێدارە دراون.
نەعمەتوڵڵا باراھوویی (تەمەن ٣١ ساڵ)
باوکێکی بەلۆچی چوار منداڵ لە زابۆل، لە زیندانی ناوەندی زاھیدان لە سێدارە درا دوای چوار ساڵ لەسەر ڕیزی مردن بە تاوانی پەیوەست بە ماددەی ھۆشبەر. ڕۆژی پێشتر گواسترابووەوە بۆ بەندیخانەی تەنیایی.
محەممەد ئەمینی دەھاقانی
لە زیندانی ناوەندی ئەسفەھان لە سێدارە درا بەھۆی ناڕەزایەتییەکانی ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، شەش ڕۆژ پێش ئەوەی دوو ناڕەزایەتیکەری دیکە لە هەمان کەیسی دادگایی بکرێن.
عیرفان ئەسفەندیاری
بەھۆی کەیسی شاری عەلیخانی لە ئەسفەھان لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ لە سێدارە درا، بە تاوانی محاربە و 'ئەفساد لە زەویدا' تاوانبار کرا. مردنی ژمارەی لەسێدارەدانەکانی ناڕەزایەتییەکانی کانوونی دووەمی بەلایەنی کەمەوە گەیاندە ٢٣.
گۆڵ محەممەد محەممەدی
ھاووڵاتییەکی ئەفغانی لەگەڵ عیرفان ئەسفەندیاری لە ئەسفەھان لە سێدارە درا بە پەیوەندی بە ناڕەزایەتییەکانی ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، دوای دادگاییکردنێکی دادگای شۆڕش کە لە پشت دەرگای داخراوەوە ئەنجام درا.
مەھدی خانەکی
ئەو کەسە لەسێدارە درا دوای ئەوەی بە «کرداری ئۆپەراسیۆنی» بۆ بەرژەوەندی وڵاتانی دوژمن و بەشداریکردن لە خۆپیشاندانەکانی ڕێبەندان لە کەرەج تاوانبار کرا. NCRI ڕایگەیاند کە بەھۆی ئەندامێتی گوماناوی لە PMOI ەوە لەسێدارە دراوە.
عەبدولفەزڵ سەپاهی بەجانی
بەیانیان لە شاری ئەسفەھان لە گۆڕەپانی عەلیخانی بە شێوەیەکی گشتی لەسێدارە درا — ئەو شوێنەی کە چوار ئەفسەری پۆلیس لە مانگی یەکدا تێیدا کوژران — لەبەردەم کۆمەڵێک خەڵک کە بە گازی فرمێسکڕێژ ڕاگیرابوون.
ئەمیر حوسێن سەفەری حوسێن ئابادی
لە گۆڕەپانی عەلیخانی ئەسفەھان بە شێوەیەکی گشتی لەگەڵ عەبدولفەزڵ سەپاهی بەجانی لەسێدارە درا. ڕێکخراوی ئەمنیستی نێودەوڵەتی بە لەسێدارەدانی گشتییەکانی بە پەرەسەندنێکی تر لە بەکارھێنانی مردن بۆ سەرکوتکردنی ناڕەزایەتی ناوبرد.
ئەرڤین خێرخواه (تەمەن ٢٠ ساڵ)
گەنجێکی بیست ساڵان کە لە ڕاپەڕینی مانگی یەکی ٢٠٢٦دا دەستگیر کرا و دوای تاوانبارکردنی بە محاربە لە زیندانی شاھرود لەسێدارە درا. دوایین وشەکانی بۆ خێزانەکەی: «مەھێڵن بم لەبیر بکەن. ئێمە ھەستاینە سەر پێ بۆ ئازادکردنی نیشتمانمان.»
ئەلایە محەممەدی (تەمەن ٣٦ ساڵ)
ڕۆژنامەنووسی ڕۆژنامەی ھەممەھان کە بەھۆی ڕوماڵکردنی پرسەی مەھسا ئەمینی دەستگیر کرا. بە «ھاوکاریکردن لەگەڵ حکوومەتی ئەمریکا» تاوانبار کرا و لەگەڵ حامدی سزا درا. وەک زیندانییەکی سیاسی زیندوو خراوەتە ناوەوە.
نازانین زاغاری-راتکلیف (تەمەن ٤٣ ساڵ)
کارمەندی یارمەتیدەری بەریتانی-ئێرانی کە بە تۆمەتی ساختە بۆ ماوەی شەش ساڵ بارمتە گیرابوو. لە مانگی ئازاری ٢٠٢٢دا ئازاد کرا دوای ئەوەی بەریتانیا قەرزێکی دەیان ساڵەی دا. وەک کەیسی بەڵگەدار لە دیپلۆماسیی بارمتەگیران خراوەتە ناوەوە.
نیلۆفەر حامدی (تەمەن ٣١ ساڵ)
ڕاپۆرتی ڕۆژنامەی شەرق کە ھەواڵی چوونە نەخۆشخانەی مەھسا ئەمینیی بڵاو کردەوە. بۆ چەندین مانگ لە تەنیایی لە ئێڤین ڕاگیرا؛ لە ساڵی ٢٠٢٣دا بە زیاتر لە ١٢ ساڵ زیندان سزا درا. وەک زیندانییەکی سیاسی زیندوو خراوەتە ناوەوە.
پەخشان عەزیزی (تەمەن ٤٠ ساڵ)
کارمەندی کۆمەڵایەتیی کورد کە لە مانگی تەممووزی ٢٠٢٤دا بەھۆی ئەندامێتی گوماناوی لە گرووپێکی چەکدارەوە — کە ئەو ڕەتی دەکاتەوە — سزای مردنی بەسەردا سەپێنرا. سزاکە لە ساڵی ٢٠٢٥دا پشتڕاست کرایەوە. وەک زیندانییەکی سیاسی زیندوو خراوەتە ناوەوە.
شەریفە محەممەدی (تەمەن ٤٦ ساڵ)
چالاکوانێکی کرێکاری کە لە مانگی تەممووزی ٢٠٢٤دا بەھۆی «ڕاپەڕینی چەکدارانە» بەھۆی کاری یەکێتییەوە سزای مردنی بەسەردا سەپێنرا. سزاکە لە مانگی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤دا ھەڵوەشایەوە بەڵام ئەو ھێشتا ڕاگیراوە. وەک زیندانییەکی سیاسی زیندوو خراوەتە ناوەوە.
تووماج ساڵحی (تەمەن ٣٣ ساڵ)
ڕاپەرێک کە گۆرانییەکانی پشتیوانی لە ڕاپەڕینی ژن، ژیان، ئازادی دەکرد. لە مانگی نیسانی ٢٠٢٤دا بەھۆی «گەندەڵی لەسەر زەوی» سزای مردنی بەسەردا سەپێنرا؛ دادگای باڵا سزاکەی لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٤دا ھەڵوەشاندەوە بەڵام ئەو ھێشتا زیندانییە. لێرەدا وەک زیندانییەکی سیاسی زیندوو خراوەتە ناوەوە.
شێروین باھەریان جەبەلی (تەمەن ١٨ ساڵ)
لە کەیسی گۆڕەپانی عەلیخانی سزای مردنی بەسەردا سەپێنرا؛ ئەو تەنھا چەند ڕۆژێک پێش دەستگیرکردنی بوو بە ١٨ ساڵ. پسپۆڕانی نەتەوە یەکگرتووەکان لە ئێران داوایان کردووە کە لەسێدارەدانی ڕابگرێت. وەک زیندانییەک لە مەترسییەکی نزیکدا خراوەتە ناوەوە.
ئەرمین نوری محەممەدی (تەمەن ٢٨ ساڵ)
خوێندکاری تەلارسازی کە بە تۆمەتی محاربە بەهۆی زیانگەیاندن بە ئەی تی ئێمێک لە کاتی خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٥–٢٠٢٦دا سزای مردنی بەسەردا سەپێنراوە. پارێزەرەکەی ئاماژە بە پێشێلکارییە ڕێکارییە جددییەکان دەکات. وەک زیندانییەکی مەترسیدار خراوەتە ناو لیستەکەوە.
عەلی کامەلی
دوای گەڕانەوەی بۆ ئێران دەستگیرکراوە و لەلایەن لیژنەی ٢٦ی دادگای شۆڕشی تارانەوە بە تۆمەتی «عداوت لەگەڵ خودا» بە سزای مردن تاوانبار کراوە بەهۆی خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٥–٢٠٢٦. وەک زیندانییەکی مەترسیدار خراوەتە ناو لیستەکەوە.
بەڵگەفیلمەکان
بەڵگەفیلمە درێژخایەنەکان دەربارەی ئێران
فیلمە تایبەتەکان، لێکۆڵینەوەکان و زنجیرەیەکی سێ بەشی لەسەر ڕاپەڕین، سەرکوتکردن و ئەو کەسانەی کە لە پشت تۆمارەکەوەن.