سەرچاوەکان و میتۆدۆلۆژی
چۆن دەزانین ئەوەی بڵاوی دەکەینەوە چییە
ئەو سەرچاوانەی پشتیان پێ دەبەستین
- مافی مرۆڤی ئێران (IHR) — ئۆسلۆ. سەرچاوەی سەرەکی بۆ ژمارەی لەسێدارەدانەکان.
- HRANA — ئاژانسی هەواڵی چالاکوانانی مافی مرۆڤ — تۆڕی ناوخۆی ئێران. سەرچاوەی سەرەکی بۆ ژمارەی دەستگیرکردنەکان.
- Amnesty International — لێکۆڵینەوە لە ئاستی کەیسەکان و شیکردنەوەی مافەکان.
- OHCHR نێردەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ دۆزینەوەی ڕاستییەکان لە ئێران — باوەڕپێکراوترین تۆماری یاسایی.
- Hengaw بۆ ناوچە کوردییەکان؛ کەمپەینی چالاکوانانی بەلوچ بۆ سیستان و بەلوچستان.
- ناوەندی عەبدولڕەحمان بۆرومەند (ئومێد) — ئەرشیفی مێژوویی 1979 تا ئێستا.
- Reuters، BBC، AFP، Le Monde، AP بۆ وێنەگری مەیدانی و ڕاپۆرتە پشتڕاستکراوەکان.
چۆن ناوێک دەچێتە ناو تۆمارەکانەوە
- دەبێت گیانلەدەستدان، دەستگیرکردن یان سزادان لەلایەن لانیکەم دوو چاودێری سەربەخۆوە، یان لەلایەن یەک چاودێر و پشتڕاستکردنەوەی خێزانەکەی، یان بە بەڵگەنامەیەکی دادگا دۆکیومێنت بکرێت.
- دەبێت هۆکاری گیانلەدەستدان لەلایەن سەرچاوەکەوە دیاری بکرێت. لەو شوێنانەی کە ڕژێم گومان لە هۆکارەکە دروست دەکات، هەردوو گێڕانەوەکە تۆمار دەکرێن.
- وێنەکان لەژێر بڕگەکانی دەستکاری بۆ بەکارهێنانی دادپەروەرانە بە مەبەستی دۆکیومێنتکردنی پێشێلکارییە ترسناکەکانی مافی مرۆڤ بەکاردەهێنرێنەوە، لەگەڵ ئاماژەدان بە خاوەنەکانیان ئەگەر زانرابێت.
مانای ناونیشانەکانمان چییە
- پشتڕاستکراوە
- دوو چاودێری سەربەخۆ یان یەک چاودێر لەگەڵ بەڵگەنامەی دادگا/خێزانی.
- ڕاپۆرتکراو
- یەک چاودێر یان یەک دەزگای هەواڵی باوەڕپێکراو؛ هێشتا بە شێوەیەکی سەربەخۆ پشتڕاست نەکراوەتەوە.
- بانگەشەکراو
- تەنها شایەتحاڵی خێزان یان ڕاپۆرتی سۆشیاڵ میدیا؛ بەو هۆیەوە خراوەتە ناو لیستەکە چونکە نەبوونی ناوێکیش بەشێکە لە تۆمارەکە.
ژمارەکان لەم سایتەدا
کاتێک دەڵێین 42,000+ کوژراو و 100,000+ دەستبەسەرکراو بۆ زستانی خوێناوی 2025–2026، ئامارەکان کۆکراوەی ڕاپۆرتەکانی IHR و HRANA تا شوباتی 2026ن. ئەمانە ژمارەی پارێزگارانەن — ژمارە ڕاستەقینەکان، بەهۆی پچڕانی ئینتەرنێتەوە، زۆر زیاترن.
ئەو ئامارانەی ڕاپەڕینی 2022 کە بەکاریان دەهێنین (551+ کوژراو، لەوانە 71 منداڵ؛ 22,000+ دەستبەسەرکراو) کۆی گشتی IHR و Amnesty Internationalن تا شوباتی 2023.
ڕاپۆرتە سەرەکییە پشتڕاستکراوەکان (2026)
- BBC News و BBC News Persian — “ئاشکراکردنی ناو و ڕوخساری قوربانیانی سەرکوتی ناڕەزایەتییەکانی ئێران” (9ی شوباتی 2026). بەشی Forensicی BBC Persian ناسنامەی زیاتر لە 200 خۆپیشاندەری کوژراوی پشتڕاستکردەوە.
- BBC Persian — ئەرشیفی کارلێکەری قوربانیان.
- مافی مرۆڤی ئێران — ساسان ئازادوار، دەیەمین خۆپیشاندەرە کە لە ماوەی 42 ڕۆژدا لەسێدارە دراوە (30ی نیسانی 2026).
- Iran International — تەرمی ئەمیرحسێن حاتەمی تەمەن 18 ساڵی لەسێدارەدراو ڕادەست نەکراوەتەوە (نیسانی 2026).
- ویکیپیدیا — کۆمەڵکوژییەکانی 2026ی ئێران (تۆماری ئینسایکلۆپیدی کە بەردەوام نوێ دەکرێتەوە).
ڕاستکردنەوەکان
ئەگەر زانیاری نوێ، ناوێکی ونبوو، ڕێکەوتێکی هەڵە، یان ڕاستکردنەوەیەکت بۆ چیرۆکێکی ئەم سایتە هەیە، بنووسە بۆ corrections@iranholocaust.org. هەموو ئیمەیڵێک دەخوێندرێتەوە.
ئەوەی ئێمە نایەکەین
- ئێمە هیچ هاوکارییەکی دارایی (Donation) وەرناگرین.
- ئێمە هیچ ئاراستەیەکی نووسین لە هیچ حکومەت، پارت، گروپێکی تاراوگە، یان ڕێکخراوێکی ناحکومی وەرناگرین.
- ئێمە ناوی ئەو کەسانە بڵاو ناکەینەوە کە لە ژێر گوشاری بنەماڵەکانیاندان یان داوای پاراستنی تایبەتمەندی دەکەن.
ستانداردەکانی دەستکاری و دەسپاکی
سەربەخۆیی
هیچ حکوومەت، پارت، لایەنێکی ئۆپۆزیسیۆن، ڕێکخراوێکی ناحکوومی یان بەخشەرێک کۆنترۆڵی دەستکاری نییە. ماڵپەڕەکە هیچ ڕیکلام و بەخشینێک وەرناگرێت. بەڕێوەبەران کاتەکانیان بە خۆبەخشی تەرخان دەکەن.
وێنەگری و مۆڵەت
وێنەکانی Wikimedia Commons لە ژێر مۆڵەتە دیاریکراوەکانی خۆیاندا و بە ئاماژەدان بە سەرچاوە بڵاو دەکرێنەوە. وێنەکانی BBC، Reuters، AP، AFP و Sipa لە ڕێگەی Le Mondeـەوە لە ژێر بڕگەکانی 'بەکارهێنانی دادپەروەرانە' بۆ بەڵگەنامەکردنی پێشێلکارییە قورسەکانی مافی مرۆڤ، بە ئاماژەدان بە سەرچاوە بڵاو دەکرێنەوە.
بەکارهێنانی ژیریی دەستکرد (AI)
ژیریی دەستکرد تەنیا بۆ ڕەشنووسی وەرگێڕان و دەستکاریی زمانەوانی ئەو بابەتانە بەکار دێت کە سەرچاوەیان بۆ دیاری کراوە. هیچ وتە، وێنە یان ناسنامەیەکی دروستکراوی ژیریی دەستکرد لەم ماڵپەڕەدا نییە. هەموو ڕاستییەکان سەرچاوەیەکی سەرەکییان هەیە کە لەلایەن مرۆڤەوە پشتڕاست کراوەتەوە.
سیاسەتی ڕاستکردنەوە
هەڵەکان لە ماوەی ٤٨ کاتژمێردا دوای پشتڕاستکردنەوە ڕاست دەکرێنەوە. ڕاستکردنەوە بنەڕەتییەکان (ناوی هەڵە، هۆکاری هەڵەی مردن، ڕێکەوتی هەڵە) لە خوارەوەی لاپەڕە پەیوەندیدارەکان تۆمار دەکرێن. بنووسن بۆ corrections@iranholocaust.org.
دەستڕەسی (Accessibility)
هەموو لاپەڕەکان ئامانجەکانی WCAG 2.2 AA بۆ کۆنتراست و کەمکردنەوەی جووڵە دەپێکن، وەشانێکی پۆستەری بۆ چاپکردن لەگەڵدایە، و دوای یەک جار سەردانیکردن بە ئۆفلاینیش کار دەکەن.