دەربارە

بۆچی ئەم ئەرشیفە بوونی هەیە

چەوساندنەوە لە کۆماری ئیسلامیدا هەمیشە لە ماوەی سەرنجی جیهان زیاتر خایاندووە. هەر چەوساندنەوەیەک هەفتەیەک بەرنامە، ڕاگەیاندنێکی نەتەوە یەکگرتووەکان، و پاشان بێدەنگی لێدەکەوێتەوە — لە کاتێکدا لە ناوخۆی وڵاتدا دەستگیرکردنەکان، دادگاییکردنەکان و لەسێدارەدانەکان بۆ ساڵانێک دوای ئەوە بەردەوامن، بە شێوەیەکی زۆر ڕاپۆرت نەکراو. لە هەمان کاتدا هەژماری خۆی دەوڵەت لەسەر ئەمە دەنووسرێت: ژمارەکان دادەبەزێنرێن، قوربانییەکان وەک ئاژاوەگێڕ دەناسرێنەوە، پرسەکان چاودێری دەکرێن، خێزانەکان ناچار دەکرێن پەشیمانینامە واژۆ بکەن.

ئەرشیفێک بە بەردەوامی وەڵامی ئەوە دەداتەوە. ناوێک کە نووسرابێت، بەڕێکەوتکرابێت، سەرچاوەی هەبێت و وەرگێڕدرابێت بۆ ٤١ زمان، زۆر قورسترە لە سڕینەوە بە بەراورد بە ڕاپۆرتێکی هەواڵ، زنجیرەیەکی تۆڕی کۆمەڵایەتی یان بنکەدراوەیەکی ڕێکخراوێکی تاک. ئەوە هەموو ئامانجی ئەم پڕۆژەیەیە: بەهێزکردنی تۆمارەکە بە شێوەیەک کە بەردەوام بێت، پشکنینی بکرێت و نەتوانرێت بە بێدەنگی بسڕدرێتەوە.

تۆمارەکە چی دەگرێتەوە

بنەماکانی سەرنووسین

• ناونراو یان هیچ. ژمارەکان لەسەر بنەمای کەسانی ناونراو دروست دەکرێن. داواکارییە کۆکراوەکانی بێ ناو وەک خەمڵاندنی نیشانەکراو بڵاو دەکرێنەوە.
• دوو هێڵی سەربەخۆ. هیچ شتێک وەک پشتڕاستکراو لەسەر سەرچاوەیەکی تاکە پێشکەش ناکرێت.
• ژمارەی بەرواردار. هەر ژمارەیەک بەرواری دوایین پشتڕاستکردنەوەی هەڵدەگرێت.
• سەرچاوەکان دیارن. داواکارییەکان بەستەر دەبەن بە چاودێری ڕەسەن، بەڵگەنامە یان ڕاپۆرت، نەک بە کۆکەرەوەیەکی تر.
• ڕاستکردنەوەکان گشتیین. هەڵەکان چاک دەکرێن و تۆمار دەکرێن، نەک بە بێدەنگی سڕ بکرێنەوە.
• ڕێزی مردووان. هیچ وێنەیەکی بێهۆدەی لەش نییە؛ ماددەی وێنەیی توند تەنها لە شوێنی پێویستی بەڵگەیی بەکار دەهێنرێت و وەک ئەوە سەردێڕ دەکرێت.
• سەلامەتی یەکەم. هیچ وردەکارییەک بڵاو ناکرێتەوە کە سەرچاوەیەک لە ناو ئێراندا بناسێنێت.

ڕێساکانی تەواوی سەرچاوەدان و پشتڕاستکردنەوە لە مێتۆدۆلۆژیا دا ڕوون کراوەتەوە، و لیستی سەرچاوەکان لە سەرچاوەکان.

بۆچی ٤١ زمان

زمانی فارسی و ئینگلیزی بەس نییە. ئەو کەسانەی کە زۆرترین پێویستیان بەم تۆمارە هەیە ئەو ئێرانیانەی ناو وڵاتن کە بەرگەی سانسۆر دەگرن، کۆمەڵگەکانی کورد، ئازەربایجانی، بەلۆچ و عەرەبی لە ناو ئێراندا کە زەرەرەکانیان کەمترین ڕاپۆرتیان لەسەر دەکرێت، و کۆمەڵگەکانی دەرەوەی وڵات کە زمانی دووەمیان ئەڵمانی، سوێدی، هۆڵەندی، تورکی یان ژاپۆنییە. بڵاوکردنەوە بە ٤١ زمان هەروەها ئەرشیفەکە قورستر دەکات بۆ سەرکوتکردن: هیچ بڕیارێکی تاکە کەسی، دادگایەک یان پلاتفۆرمێک ناتوانێت لە هەموو شوێنێکدا بیسڕێتەوە.

وەرگێڕانەکان بۆ ڕەوانی پێداچوونەوەیان پێدەکرێت نەک بە وشە-وشە بەرهەم بێنرێن، و هەر پەڕەیەکی خۆماڵی هەمان سەرچاوەکانی وەشانی ئینگلیزی ڕەسەنی هەڵگرتووە. ئەگەر وەرگێڕانێکیت دۆزییەوە کە بە شێوەیەکی ناڕەوان بخوێنرێتەوە یان ڕاستییەک هەڵە بکات، ڕاپۆرتی بکە لە ڕێگەی پەڕەی پەیوەندیکردن — ڕاپۆرتەکانی زمان وەک ڕاستکردنەوە مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت.

بەکارهێنان و دووبارە بەکارهێنانەوەی ئەرشیفەکە

تۆماری نووسراو و کۆمەڵە داتاکان CC BY 4.0ن: دووبارە بڵاوی بکەنەوە، وەریانگێڕن، چاپیان بکەن و فێرکاریان پێ بکەن، بە ناوبردنی سەرچاوە. مامۆستایان لە پەڕەی فێرکاری دا ماددەی ئامادەکراو دەدۆزنەوە؛ ڕۆژنامەنووسان دەبێت لە پاکێژی ڕاگەیاندن ەوە دەست پێبکەن؛ توێژەران دەتوانن داتا خاوەکە لە victims.json و timeline.json. وەربگرن

پرسیارە زۆر دووبارەکراوەکان

ئایا iranholocaust.org بە تەواوی چییە؟

ئەرشیفێکی سەربەخۆ، نابازرگانی، فرەزمانی سەرکوتکردنی بەڵگەکراوی لە کۆماری ئیسلامیی ئێراندا لە ساڵی ١٩٧٩ەوە. تۆماری قوربانیانی ناودار، ڕێکەوتنامەیەکی بەروارکراو، پەڕەکانی ڕوونکردنەوە، ڕۆژنامەیەکی توێژینەوە و سەرچاوە سەرەکییەکانی پێکەوە دەگرێت، کە بە ٤١ زمان بڵاوکراوەتەوە و لەژێر مۆڵەتی Creative Commons Attribution 4.0 بڵاوکراوەتەوە.

ئایا ماڵپەڕەکە پەیوەندی بە حیزبێکی سیاسی یان گرووپێکی ئۆپۆزسیۆنەوە هەیە؟

نەخێر. هیچ حیزب، حکوومەت یان گرووپێکی ئۆپۆزسیۆنی پشتڕاست ناکاتەوە، هیچ پارەیەک لە هیچ دەوڵەتێک وەرناگرێت، و هەمان پێوەری بەڵگەیی بۆ هەر بانگەشەیەک بەکاردەهێنێت بەبێ گوێدانە ئەوەی کێ دەکات. کەسایەتی یان گرووپەکانی ئۆپۆزسیۆن بانگەشە دەکەن، ئەو بانگەشانە ناونیشان دەکرێن و سەرچاوەیان بۆ دەدرێت وەک هەر شتێکی تر.

بۆچی وشەی “هۆلۆکۆست” بەکاربهێنرێت؟

وەک وەسفێک بۆ پێوەر و مەبەست بە واتای ئاسایی وشەکە — لەناوبردنی بەکۆمەڵی ژیانی مرۆڤ لەلایەن دەوڵەتێکەوە — نەک وەک هاوتاکردنێک لەگەڵ شۆئا. ناوەکە ڕەتکردنەوەیەکی بە ئەنقەستی ناسکە وشەکانە (“نائارامی”، “ڕووداوەکان”، “پێکدادانەکان”) کە چوار دەیەی کوشتنی دەوڵەتییان کردووە بە شتێکی کارگێڕی.

ئەرشیفەکە چۆن پارەدار دەکرێت؟

نابازرگانییە. هیچ ڕیکلامێک، هیچ شوورایەکی پارەدان، هیچ شوێنکەوتنەوەی خوێنەر و هیچ ناوەڕۆکێکی سپۆنسەرکراو نییە. تێچووی کارپێکردن بریتین لە خانەخوێیی و وەرگێڕان، کە بە شێوەیەکی دیزاینکراو کەمن تا تۆمارەکە نەتوانرێت لەلایەن پارەدارێکەوە دەستبەسەردا بکرێت.

چۆن دەتوانم تۆمارەکە ڕاست بکەمەوە یان بەشداری تێدا بکەم؟