فیلمی دیاریکراو
77 کاتژمێر — فیلمەکە دەربارەی دوو شەوی ئێران
فیلمێکی ورووژێنەری دەروونی لەلایەن Vahid Mahdavi، کە لە شەوانی 8 و 9ی کانوونی دووەمی 2026 ڕوودەدات. ترەیلەرەکان ببینە، چیرۆکەکە بخوێنەرەوە، و تۆمارە بەڵگەنامەییەکەی پشت سەری ببینە.
قوربانییە ناوبراوەکانی هەڵمەتی سەرکوتکردنی ئێرانی 2026 — وێنە، تەمەن، شارۆچکەی لەدایکبوون و چیرۆکی خۆپیشاندەران کە لەلایەن کۆماری ئیسلامییەوە کوژراون.
هەر یەک لەم کەسانە ژیانێکی تاک بوون لە ناو ژمارەی زیاتر لە چل هەزار کەس کە لە دوو شەوی هێرشەکان و ڕاپەڕینی بەرفراوانی ژن، ژیان، ئازادی کوژراون. دەوڵەت حەزی دەکرد بە ژمارە هەژمار بکرێن؛ لێرەدا ناسراون.
ئاگادارکردنەوەی ناوەڕۆک. وێنەکانی خوارەوە قوربانیانی کوشتنی دەوڵەت، لەسێدارەدانی گشتی و گۆڕە کۆمەڵییەکان نیشان دەدەن. ئەم وێنانە وێنەی بەڵگەنامەیی ڕۆژنامەگەرییە لە ڕۆژنامە نێودەوڵەتییە سەربەخۆکان، ویکیمیدیا کۆمەنز، ڕێکخراوی مافی مرۆڤی ئێران و ڕێکخراوی چاودێری مافی مرۆڤ، بۆ ئەوەی مردووەکان وەک چەمکێکی ڕەها نەمێنن.
ئەمە نموونەیەکە، نەک لیستی تەواوی قوربانییانی خوار ٢٣ ساڵ: زۆربەی مردووان هێشتا نەناسراون، و زۆرێک لە خێزانەکان هەڕەشەی لێکراوە یان بێدەنگ کراون. ئەو ٢٩٠ وێنەیەی لێرەدا نیشاندراون قوربانییە گەنجەکانن کە ناو و وێنەکانیان پشتڕاست کراوەتەوە و ئازاد کراوە، و وێنەکانیان بە پلەیەکی ڕوون بوونە کە بڵاو بکرێنەوە. ناو، تەمەن، شار و ڕێکەوتی مردن لە تۆماری قوربانیان لە iranprotests.com، کە لەگەڵ پەڕگە تاکەکەسییەکانی پشکنینی هەڵسەنگێنراوە.


































































































































































































































































































299 کەس لە سەرکوتی ئێرانی 2025–26 کوژران، ناو و تەمەن و شاری ھەموویان لە ئەرشیڤی قوربانییەکانی BBC News Persian تۆمارکراوە و بە شایەتیی خێزان و ڕاپۆرتی مافی مرۆڤ پشتڕاستکراوەتەوە. ئەمە نموونەیەکە، نەک تۆماری تەواو: زۆربەی کوژراوەکان تا ئێستا نەناسراون و زۆرێک لە خێزانەکان ترسێنراون بۆ بێدەنگی. وێنەکان وێنەی خێزانن بۆ مەبەستی دۆکیومێنتی بڵاوکراونەتەوە.











































































































































































































































































































سەرچاوە: ئەرشیڤی قوربانییەکانی BBC News Persian.
Q: Who are the named victims of Iran's 2022 uprising?
Q: بۆچی ئەم ماڵپەڕە وێنەی هەر قوربانییەکی ناودار بڵاو دەکاتەوە؟
چوار کەس لەوانەی لە پەیوەندی بە ڕاپەڕینی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ لەسێدارە دران، لە کاتی ئیعدامدا لە تەمەنی ٢٢ ساڵ کەمتر بوون. هەریەکەیان لە ڕۆژانی یەکەمی ناڕەزاییەکاندا دەستگیر کران، لە دادگایەکی داخراودا دادگایی کران و لە ماوەی چەند مانگێکدا ئیعدام کران.
| ناو | تەمەن | ڕێکەوتی ئیعدام | شوێن | تاوانبارکردن |
|---|---|---|---|---|
| Saleh Mohammadi | 19 | 19 Mar 2026 | Qom | Moharebeh |
| Amirhossein Hatami | 18 | 2 Apr 2026 | Tehran / Ghezel Hesar, Karaj | Moharebeh |
| Sasan Azadvar Jonaqani | 21 | 30 Apr 2026 | Dastgerd Prison, Isfahan | Moharebeh |
| Arvin Kheirkhah | 20 | 1 Aug 2026 | Shahrud Prison, Semnan | Moharebeh |

ئەعدام کرا ١٩ی ئازاری ٢٠٢٦ · قوم
تاوان محاربە — تۆمەتی کوشتنی دوو ئەفسەری پۆلیس لە شاری نەبوت لە کاتی خۆپیشاندانەکانی ٨ی کانوونی دووەم.
زۆرانبازێکی تیپی نیشتمانی، لە هەفتەی یەکەمی ڕاپەڕین دەستگیر کرا و لەگەڵ مەهدی قاسمی و سەعید داودیدا شەنەق کرا. دادگاییکردنەکەی بە دەرپەڕی کراوە؛ خێزانەکەی پێشوەختە لە ڕۆژی ئەعدامەکە ئاگادار نەکرابوون. کەیسی تەواوی لەسەر پەڕەی یادبودەکەی.
سەرچاوەکان: بی بی سی نیوز · سی بی ئێس نیوز

ئەعدام کرا ٢ی نیسانی ٢٠٢٦ · تاران — هەنگاو و ئەمنیستی نێودەوڵەتی ئەعدامەکە لە زیندانی قەزڵ حەسار، کەرەج دادەنێن
تاوان محاربە — چوونە ناو و ئاگرتێبەردانی شوێنێکی سەربازی قەدەغەکراو (بنکەیەکی بەسیج).
مۆسیقاژەنێک، لە کانوونی دووەم دەستگیر کرا و لە ماوەی یازدە هەفتەدا ئەعدام کرا، یەکەم کەس لە پێنج گەنجی کە لە پێنج ڕۆژدا شەنەق کران. تەمەنی لەلایەن ڕاگەیاندنی دادوەرییەوە ١٨ ساڵ و لەلایەن هەنگاوەوە ١٩ ساڵ ڕاگەیەندراوە؛ هەردوو ژمارەکە لێرەدا تۆمار کراون نەک یەکخراون. ببینە پەڕەی یادبودەکەی.
سەرچاوەکان: ڕۆیتەرز · هەرانا · ئەمنیستی نێودەوڵەتی

ئەعدام کرا ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٦ · زیندانی دەستگەرد (ناوەندی ئەسفەهان)
تاوان محاربە — بەردئاژێتن و هەوڵی ئاگرتێبەردانی ئۆتۆمبێلێکی پۆلیس.
دەیەمین خۆپیشاندەر کە لە ماوەی ٤٢ ڕۆژدا شەنەق کرا. چاودێران هیچ بەڵگەیەکی سەربەخۆی نەبینیوە جگە لە دانپێدانانێک؛ ئەو کردارانەی کە بەرامبەری دەکرێن تاوانی سامانن کە وەک جەنگ لە دژی خودا ڕاگیراون. ببینە پەڕەی یادبودەکەی.
سەرچاوەکان: هەرانا · ڕێکخراوی مافی مرۆڤی ئێران
ئەعدام کرا ١ی ئابی ٢٠٢٦ · زیندانی ناوەندی شاهرود، پارێزگای سمنان
تاوان محاربە — لە ڕاپەڕینی کانوونی دووەم دەستگیرکرا.
حەوت مانگ دوای دەستگیرکردنی لە سێدارە درا، تەنیا دوای ڕووداوەکە خێزانەکەی ئاگادار کرانەوە. ئێچ ئاڕ ئێن ئەی، هەنگاو، ئێران ئینتەرناشناڵ و ڕووداو تەمەنی بە ٢٠ ساڵ ڕاگەیاندووە؛ ئاڕ ئێف ئی/ئاڕ ئێڵ ١٩ ساڵ ڕاپۆرت دەکات. هێشتا پەڕەی یادکردنەوەی لەم ماڵپەڕەدا نییە؛ پەڕگەی کەیس بە چاوەڕوانی بەڵگەنامەی زیاتر کراوە دەمێنێتەوە.
سەرچاوەکان: هەرانا · ئاڕ ئێف ئی/ئاڕ ئێڵ · هەنگاو
ئەمە نهۆمێکە، نەک کۆی گشتی. دوازدە کەسی دیکە لە هەمان ماوەدا لە سێدارە دران — لە نێویاندا محەممەد ئەمین بیگلەری، عەلی فەهیم، ئەبولفەزل ساڵحی سیاوشانی، شەهین واهیدپەرەست کەلور، عەرفان ئەسفەندیاری و عەبدولفەزل سەپاهی بادجانی — لەلایەن چاودێرانەوە بە گەنج وەسف کراوە بەڵام تەمەنیان لەلایەن دوو سەرچاوەی سەربەخۆوە پشتڕاست نەکراوەتەوە، بۆیە لە سەرەوە هەژمار نەکراون. ئەمنیستی نێودەوڵەتی لە شوباتی ٢٠٢٦ ڕاپۆرتی دا کە منداڵان لە نێو ٣٠ کەسدا بوون کە لە مەترسی سزای سەرەوەدا بوون لە دادگاییکردنی خێرای ڕاپەڕیندا. هەر کەیسییەک لێرەدا لە لیستی تەواوی لە سێدارەدراوەکانی ناڕەزایەتی.
وێنەکان بە ڕێزەوە لەلایەن خێزانەکان و ڕۆژنامەگەرییە سەربەخۆ نێودەوڵەتییەکان و یەکەکانی پشتڕاستکردنەوەی ئێران ئینتەرناشناڵ (جاودنامان) پێشکەش کراون، بۆ مەبەستی ڕاپۆرتکردنی بەڵگەنامەیی و مافی مرۆڤ بەکارهێنراون.

Q: لە ڕاپەڕینی ٢٠٢٢ی ئێراندا چەند منداڵێک کوژران؟
یەکەکانی پشتڕاستکردنەوەی ڕۆژنامەوانی سەربەخۆ زیاتر لە ٣٠٠ کەسی کوژراوی ناساندووە لە خۆپیشاندانەکانی ڕێبەندانی ١٤٠٤ (کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥–کانوونی دووەمی ٢٠٢٦). هەڵبژاردەی خوارەوە جەخت لەسەر ئەو ژنان، کچان و قوربانییە گەنجانە دەکاتەوە کە ناسنامەیان بە ناو، ڕێکەوت و شوێنی مردن پشتڕاست کراوەتەوە. وێنەکان لەلایەن خێزانەکان و ئەرشیفە سەرنووسەرییەکانەوە پارێزراون و لێرەدا بە چاوەڕوانی ڕەزامەندی بڵاونەکراونەتەوە.
فیلمی دیاریکراو
77 کاتژمێر — فیلمەکە دەربارەی دوو شەوی ئێران
فیلمێکی ورووژێنەری دەروونی لەلایەن Vahid Mahdavi، کە لە شەوانی 8 و 9ی کانوونی دووەمی 2026 ڕوودەدات. ترەیلەرەکان ببینە، چیرۆکەکە بخوێنەرەوە، و تۆمارە بەڵگەنامەییەکەی پشت سەری ببینە.
کیان پیرفەڵەک تەمەنی نۆ ساڵ بوو کاتێک هێزە ئەمنییەکان تەقەیان کردە سەر ئۆتۆمبێلی خێزانەکەی لە ئیذه لە ١٦ی نۆڤەمبەری ٢٠٢٢. نیکا شەکەرەمی، شازدە ساڵ، لە تاران ڕفێندرا و کوژرا دوای ئەوەی لە خۆپیشاندانێکدا سەرپۆشەکەی سووتاند؛ بی بی سی دواتر بەڵگەنامەیەکی نهێنی هەواڵگری بەدەستهێنا کە ڕۆڵی ڕژێمی پشتڕاستکردەوە. سارینا ئیسماعیلزاده، کە هەروەها شازدە ساڵ بوو، لە کەرەج بە کوژرانی لێدان کوژرا. بەلایەنی کەمەوە ٧١ منداڵ بەڵگەکراوە کە لە سەپتەمبەری ٢٠٢٢ەوە کوژراون — ژمارەیەک کە ڕژێم هێشتا بە فەرمی نکۆڵی لێ دەکات، و ژمارەیەک کە هیچ حیسابێکی ڕاستگۆیانەی کۆماری ئیسلامی ناتوانێت لە بەرامبەردا ڕزگاری بێت.
ڕاپەر تووماج ساڵهیی لە نیسانی ٢٠٢٤ بە سزای مردن تاوانبار کرا بەهۆی گۆرانییەکانی کە ناوی بکوژەکانیان هێنابوو؛ سزاکەی دواتر لەژێر فشارە نێودەوڵەتییەکاندا کەمکرایەوە، بەڵام هێشتا لە زینداندا ماوە. شاخەوان ئێلناز رێکابی لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢دا بەبێ حجاب لە سێئولدا پێشبڕکێی کرد و گەڕایەوە بۆ ڕووخانی خانوویەک و دانپێدانانێکی تەلەفزیۆنی. پزیشک و پەرستارانی کە چارەسەری بریندارانی خۆپیشاندانیان دەکرد — لە نێویاندا د. پەریسا بەهمانی و ئایدا ڕۆستەمی، کە لە کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢دا لە تاران بە مردار دۆزرایەوە — بەهۆی کردەی چارەسەری پزیشکی خۆیەوە ڕاوکران. ئامانجگرتنەکە لاوەکی نەبوو. ئەوە ستراتیژی بوو.
لە پشت هەر وێنەیەک لەم پەڕەیەوە سەدان وێنەی تر هەیە کە ڕژێم هەوڵی سڕینەوەی داوە: تەرمەکان بە مەرجی ناشتنی بێدەنگ گەڕێنراونەتەوە بۆ خێزانەکان، گۆڕەکان لە شەودا لە خاوران و زەوی نەناسراوەکانی تردا هەڵکەنراون کە لە کۆمەڵکوژییەکانی زیندانی ١٩٨٨ەوە بەکارهێنراون، خێزانەکان ڕێگریان لێکراوە لە بەڕێوەبردنی یادکردنەوەی چلەکە، دایکان لەسەر گۆڕی منداڵەکانیان دەستگیرکراون. ناوبردنی مردووان لە وڵاتێکدا کە ماتەمگێڕان تاوان دەکات، خۆی کردەوەیەکی بەرخۆدانە. ئەم پەڕەیە هەیە بۆ ئەوەی ئەو کردەوەیە قورستر بێت بۆ پووچەڵکردنەوە.
دۆکومێنتارییەکان
فیلمە دۆکومێنتارییە درێژەکان لەسەر ئێران
فیلمی درێژ، لێکۆڵینەوە و زنجیرەیەکی سێ بەشی لەسەر ڕاپەڕین، سەرکوت و ئەو کەسانەی لە پشت تۆمارەکەوەن.
ئەم پەڕە وێنە، تەمەن و شاری نیشتەجێی ناڕەزایەکانی کۆماری ئیسلامی کوژراو نیشان دەدات، ھەریەکەیان لە تۆمارە بڵاوکراوەکانەوە وەرگیراوە. ئەمە نموونەیەکە: زۆربەی قوربانییەکان ھێشتا نەناسێنراوە و خێزانە زۆرەکان ھەڕەشەی کراون بۆ بێدەنگی.
ژمارەی پشتڕاستکراوی ٢٠٢٦ ٢٣٦ منداڵی لەخۆدەگرێت، و گەلێری ئەم پەڕە قوربانییەکانی خوار تەمەنی ٢٣ ساڵی نیشان دەدات کە وێنەکانیان لەلایەن خێزانەکانیان یان ڕۆژنامەی سەربەخۆ بڵاو کراوەتەوە.