Iran Holocaust
چگونه جهان ایرانیان را در دوران جمهوری اسلامی تنها گذاشت.
تقدیم به بیش از چهلهزار ایرانی که طی دو شب کشته شدند — و به هر زن، مرد و کودکی که پیش و پس از آن، برای خواستِ زندگی در آزادی، جان باخت.۱۹۷۹ — ۲۰۲۶
چرا این سند وجود دارد.
چهلوهفت سال است که جهان نظارهگر کشتار مردم به دست یک حکومت دینی بوده، و سیاست بینالملل همواره با جمهوری اسلامی نه به عنوان رژیمی که باید پاسخگو باشد، بلکه چون مشکلی که باید مدیریت شود، برخورد کرده است. شواهد در صدها گزارش خبری، مأموریت حقیقتیاب، اسناد افشاشده و آرشیوهای حقوق بشری پراکنده است — اما یکپارچه نیست.
این وبسایت وقایع را به ترتیب زمانی، از نخستین اعدامها بر پشتبام مدرسهٔ رفاه در فوریهٔ ۱۹۷۹ تا کشتارهای مستندشدهٔ سالهای ۲۰۲۵-۲۶ و جنگ پس از آن، روایت میکند. در اینجا نام قربانیان و عاملان ذکر شده و به عکسها، اسناد دست اول و گزارشهای کمیتهٔ حقیقتیاب سازمان ملل، عفو بینالملل، دیدهبان حقوق بشر، مرکز اسناد حقوق بشر ایران، مرکز حقوق بشر در ایران، هرانا، ایران اینترنشنال، بیبیسی، رویترز، آسوشیتدپرس و نیویورکتایمز استناد شده است.
این سند همچنین پرسشی ناراحتکننده را مطرح میکند: چرا واکنشهای جهانی همواره اینچنین نامتقارن بودهاند؟ چرا دولتهای اروپایی قتل مهسا امینی را محکوم میکنند اما در برابر ۵۰۰۰ نفر بعدی سکوت میکنند؟ چرا بخشی از چپ غربی وقتی چشمان زنان ایرانی به جرم برداشتن حجاب هدف گلوله قرار میگیرد، دم بر نمیآورد؟ چرا واشینگتن پلیس امنیت اخلاقی را تحریم میکند، اما ورود همان ایرانیانی را که تحت ستم این نهاد بودهاند، ممنوع میکند؟
زمستان سرخ، در اعداد.
این آمار از منابعی چون هرانا، سازمان عفو بینالملل، بیبیسی و ایران اینترنشنال گردآوری شده است. هر رقم تنها بیانگر حداقلهاست؛ چرا که قطع اینترنت همچنان مانع از ثبت شمار واقعی قربانیان میشود.
+۴۲٬۰۰۰
شمار معترضانی که در دو هفته نخست خیزش سراسری به دست نیروهای امنیتی کشته شدهاند.
+۲۰۰
شهرها و شهرکهای ایران که از ۲۸ دسامبر ۲۰۲۵ تاکنون تجمعات اعتراضی در آنها مستند شده است؛ بزرگترین خیزش از سال ۱۳۵۷.
+۱۰۰٬۰۰۰
بازداشتهایی که در ۵۰ روز زمستان سرخ ثبت شدهاند؛ از جمله دانشجویان، پزشکان، وکلا و روزنامهنگاران.
۸ — ۹ ژانویه
۴۸ ساعتی که اسناد درزکردهی سردخانهها، شهادت پزشکان و ویدیوهای راستیآزماییشده، بزرگترین کشتار یکپارچه را در آن مستند میکنند.
آنچه دوربینها همچنان توانستند ثبت کنند.
با وجود قطعِ تقریباً کاملِ اینترنت، تصاویرِ راستیآزماییشده و گزارشهای مستند به دست جهانیان رسید. چهار گزارش — از بیبیسی نیوز، فرانس ۲۴، دویچهوله و بخش انگلیسی ایران اینترنشنال — مستندکنندهی وقایعی است که میان دسامبر ۲۰۲۵ و فوریه ۲۰۲۶ در ایران رخ داد.
ویدیوها از یوتیوب فراخوانی شدهاند و مطابق با ضوابط کانالهای مربوطه میزبانی میشوند. درج آنها در این وبسایت تنها با هدف مستندسازی و آموزشی صورت گرفته است.
آنچه رخ داد، به ترتیب.
-
1
۲۸ دسامبر ۲۰۲۵
اعتراضهای نان، سوخت و ارز در رشت آغاز میشود و در عرض چند ساعت — پس از سقوط ریال به پایینتر از ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ در برابر دلار — به تهران، مشهد، اصفهان، شیراز، تبریز و کرج میرسد.
-
2
۸ — ۹ ژانویه ۲۰۲۶ · دو شب
قطعِ کاملِ اینترنت، پیشدرآمدِ عملیاتیِ هماهنگ و سراسری با شلیکِ مستقیم به سوی مردم بود. گزارشهای پزشکان، کارکنان سردخانهها و ویدیوهای راستیآزماییشده، نشان میدهد که شمارِ کشتگان تنها در یک بازهی ۴۸ ساعته به هزاران تن رسیده است.
-
3
۱۴ ژانویه ۲۰۲۶
واحد راستیآزمایی بیبیسی (BBC Verify) اصالتِ تصاویری از سردخانهی تهران را تأیید کرد که در آن ردیفهای اجساد و انبوه خانوادههای در جستجوی مفقودان دیده میشود. در ۲۶ ژانویه نیز تصاویر تازهای از استقرار تکتیراندازان بر پشتبامها منتشر و راستیآزمایی شد.
-
4
۳ فوریه ۲۰۲۶
گزارشهای مستقل از شنودِ دستوراتِ سپاه پاسداران پرده برداشتهاند که نشاندهنده وقوع کشتاری از پیش طراحیشده است. همچنین گزارش شده که تعدادی از پزشکان به جرم مداوای معترضانِ زخمی در درمانگاههای خصوصی بازداشت شدهاند.
-
5
۱۸ فوریه ۲۰۲۶ · چهلم
مراسمِ سنتیِ چهلمِ کشتگانِ ژانویه در بیش از پنجاه شهر به تجمعاتِ ضدّ حکومتی بدل میشود. در میدان کاج تهران، مردم نام «رضا پهلوی» را فریاد میزنند.
-
6
۲۲ — ۲۳ فوریه ۲۰۲۶
موجِ تازهی اعتراضهای دانشجویی در تهران، با افزایشِ حضورِ ناوگانِ آمریکا در خلیج فارس همزمان شده است. یک جنگندهی F-4 سپاه در نزدیکی همدان سقوط کرد و وزیر امور خارجه از «وجود شانسِ بالا» برای دستیابی به راهکارِ دیپلماتیک سخن گفت.
«با چشمان خود دیدم.»
«مستقیماً به صف معترضان شلیک کردند و مردم همانجا که ایستاده بودند فرومیافتادند.»
«کیسههای جسد تمام شد، اما پیکر مقتولان نه. دیگر در راهروها جای سوزن انداختن نبود.»
«رژیم اینترنت را قطع کرد و اسلحهها را بهکار انداخت. کلید هر دو در یک دست است.»
«ما را در خیابان میکشند و نامش را نظم میگذارند. ما دیگر برای زنده ماندن اجازه نمیخواهیم.»
«با دستان خودم خون را از سنگفرش شستم. بویش از یادم نمیرود. من نوزده سالهام.»
«برادرم را ساعت سه بامداد از تختش بردند. دستور دادند پیش از طلوع آفتاب جنازهاش را از حیاط جمع کنیم و در سکوت دفنش کنیم.»
«وقتی اینترنت وصل شد، مردگان دفن شده بودند. رژیم خشونت خود را در تاریکیِ مطلقی که خود ساخته بود، اعمال کرد.»
«خواهرم چهارده ساله بود. پلاکاردی در دست داشت با شعار «زن، زندگی، آزادی». از پشتبام تیری به سرش زدند. این را مینویسم چون اگر نام او را نگویم، هیچکس نخواهد گفت. نام او سحر بود.»
هشت فصل، یک سند.
هر فصل صفحهای جداگانه است. گاهشمار را دنبال کنید، یا مستقیماً به بخشی که بیشتر میخواهید بخوانید بروید.
خیزش.
از پشتبام مدرسهٔ رفاه در فوریهٔ ۱۹۷۹ تا خیابانهای رشت در فوریهٔ ۲۰۲۶.
دو شب.
آنچه شاهدان، پزشکان، اسناد افشاشده و گزارشهای سردخانهها دربارهٔ وقایع دو شب میگویند.
چهرههای جانباختگان.
تصاویر کسانی که کشته یا اعدام شدند و در گورهای بینامونشان به خاک سپرده شدند. هر چهره، تلاشی است برای آنکه قربانیان تنها یک «عدد» در آمار باقی نمانند.
دیاسپورا و اعتراضات خارج از کشور.
تهرانجلس، تورنتو، لندن، برلین، پاریس، استکهلم، سیدنی — تجمعات و رسانههای در تبعید.
پهلوی و جریانهای اپوزیسیون.
منشور مهسا، رضا پهلوی، علینژاد، اسماعیلیون، بنیادی، کریمی — و آنچه نادیده گرفته شده.
ریاکاری جهان.
نمادها را تحریم کن، اما راه را برای فروش نفت باز بگذار — و نام این کار را «خویشتنداری» بگذار.
سکوت را بشکن.
آنچه دولتها، رسانهها و مردم عادی میتوانند انجام دهند — و کتاب الکترونیکی کامل برای دانلود.
کتاب الکترونیکی را بخوانید.
شانزده فصل، یک کتابشناسی، بیش از دویست پانویس — با لینک به تمام ارجاعات.