ندا آقاسلطان، دانشجوی ۲۶ سالهٔ موسیقی، در ۳۰ خرداد ۱۳۸۸ در تهران با گلوله کشته شد. فیلم مرگ او در چند ساعت جهانی شد و او به نماد جنبش سبز بدل گشت.
پرونده شواهد: ندا آقاسلطان
عفو بین‌الملل ندا آقاسلطان، ۲۷ ساله، را فردی معرفی می‌کند که در ۳۰ خرداد ۱۳۸۸ (۲۰ ژوئن ۲۰۰۹) هنگام ترک یک تظاهرات مسالمت‌آمیز در مرکز تهران با شلیک گلوله کشته شد. این سازمان یک سال بعد اعلام کرد که مقامات هیچ‌گونه تحقیقات مستقلی انجام نداده‌اند. [1]
گزارش ۲۲ ژوئن بی‌بی‌سی به نقل از شاهدان عینی و ویدیوهای موجود شرح می‌دهد که به قفسه سینه او شلیک شده و ظرف چند دقیقه جان باخته است. ادعاهایی مبنی بر اینکه نیروهای شبه‌نظامی او را عامدانه هدف قرار داده‌اند، مبتنی بر روایت شاهدان است و به منزله شناسایی قطعی و قضایی فرد ضارب نیست. [1]
گزارش پیوست‌شده پرونده کامل قضایی یا پزشکی نیست. ادعاها، اتهامات رسمی و یافته‌های مستقل از یکدیگر تفکیک شده‌اند و یکسان فرض نشده‌اند.
دیوارنگارهٔ یادبود ندا آقاسلطان. ویکی‌مدیا کامنز.
زادروز
۲۳ دی ۱۳۶۱ · تهران
پیشه
دانشجوی فلسفه و موسیقی؛ آموزش آواز و پیانو
تاریخ مرگ
۳۰ خرداد ۱۳۸۸ · خیابان کارگر، تهران · ۲۶ سال
علت
اصابت گلوله به سینه در جریان اعتراض‌های جنبش سبز
مسئول
بر پایهٔ شهادت شاهدان، تیراندازی از سوی نیروی بسیج
پیامد
انتشار جهانی ویدئوی مرگ؛ ممنوعیت مراسم سوگواری از سوی حکومت
ندا آقاسلطان که بود؟
ندا آقاسلطان بیست‌وشش ساله بود، فلسفه خوانده بود و آواز و پیانو کار می‌کرد. اهل سیاست حرفه‌ای نبود؛ مثل میلیون‌ها نفر دیگر پس از انتخابات خرداد ۱۳۸۸ به خیابان آمد. روز ۳۰ خرداد در گرمای تهران از خودرو پیاده شد و چند دقیقه بعد گلوله‌ای به سینه‌اش خورد.
دو رهگذر و پزشکی که تصادفاً آنجا بود تلاش کردند خون‌ریزی را بند بیاورند. تلفن همراهی که این لحظه‌ها را ضبط کرد، ویدئویی ساخت که تا شب همان روز از مرزهای ایران گذشت.
ویدئویی که سانسور را دور زد
در سال ۱۳۸۸ حکومت هنوز گمان می‌کرد می‌توان یک کشتار خیابانی را با بستن دفاتر خبرگزاری‌ها پنهان کرد. مرگ ندا نشان داد که این دوران تمام شده است: چهل ثانیه فیلم با دوربین موبایل، بدون تدوین و بدون واسطهٔ رسانه‌ای، به یکی از پربیننده‌ترین تصویرهای آن سال در جهان تبدیل شد.
پاسخ حکومت هم الگویی شد که تا امروز تکرار می‌شود: انکار مسئولیت، متهم‌کردن «عوامل بیگانه»، ممنوع‌کردن مراسم ختم، فشار بر خانواده برای سکوت و در نهایت تلاش برای پاک‌کردن نشانه‌های گور.
از ندا تا ژینا
سیزده سال بعد، مرگ مهسا (ژینا) امینی در بازداشت گشت ارشاد همان مسیر را طی کرد: یک مرگ، یک تصویر، یک خیزش سراسری. تفاوت در مقیاس بود، نه در سازوکار. پروندهٔ ندا هرگز در دادگاهی مستقل بررسی نشد و هیچ‌کس بابت آن محاکمه نشده است.
این صفحه برای نگه‌داشتن یک سند تاریخ‌دار است: آنچه دربارهٔ مرگ ندا آقاسلطان می‌دانیم و منابعی که آن را مستند کرده‌اند. برای روش‌شناسی و فهرست منابع به صفحهٔ منابع نگاه کنید.
ندا آقاسلطان دانشجوی ۲۶ سالهٔ اهل تهران بود که در ۳۰ خرداد ۱۳۸۸ در جریان اعتراض‌های جنبش سبز با شلیک گلوله کشته شد.
ندا آقاسلطان چگونه کشته شد؟
او در خیابان کارگر تهران با اصابت گلوله به سینه کشته شد. شاهدان شلیک را به یک عضو نیروی بسیج نسبت داده‌اند.
چرا مرگ ندا اینقدر مهم شد؟
ویدئوی موبایلی لحظههای پایانی زندگی او ظرف چند ساعت در سراسر جهان پخش شد و او را به نماد جنبش سبز و به یکی از نخستین نمونههای شکست سانسور دولتی با گوشی همراه بدل کرد.
آیا کسی بابت قتل ندا محاکمه شد؟
خیر. هیچ تحقیق مستقلی انجام نشد و هیچ فردی در ایران بابت مرگ او محاکمه یا مجازات نشده است.
یک تریلر روانشناختی از وحید مهدوی، که در شب‌های ۸ و ۹ ژانویه ۲۰۲۶ اتفاق می‌افتد. تریلرها را تماشا کنید، داستان را بخوانید و سوابق مستند پشت آن را ببینید.
