ئەمە بۆ کێیە؟
فێرکارانی ئامادەیی (تەمەنی ١٤+ ساڵ) و زانکۆ لە بوارەکانی مێژوو، سیاسەت، توێژینەوەی ڕەگەزی، ڕۆژنامەوانی و یاسای مافی مرۆڤ. هەموو سەرچاوەیەک بڵاوکراوەتەوە بە مۆڵەتی کریەیتیڤ کۆمۆنز ئەتریبیوشن ٤.٠، بۆیە دەتوانیت بە ئازادی بە دەستکاری و دابەشکردنیان بکەیت بە ڕێزگرتن لە ناوهێنان.
وانەی ٤٥ خولەکی — "مەحسا ئەمینی کێ بوو؟"
- کردنەوە (٥ خولەک): کلیپی ٣٠ چرکەیی ڕوونکەرەوەی بی بی سی نیوز لەسەر دەستگیرکردنی مەحسا ئەمینی پیشان بدە.
- خوێندنەوە (١٠ خولەک): ژیاننامەی مەحسا ئەمینی و خوێندنەوەی ٣ خولەکی.
- گفتوگۆ (٢٠ خولەک): بەکارهێنانی پرسیارەکانی خوارەوە.
- نووسین (١٠ خولەک): وەڵامدانەوەی یەک بەند — "کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی چ ئەرکێکی هەیە، ئەگەر هەیە، کاتێک دەوڵەتێک هاووڵاتییەک لە زینداندا دەکوژێت؟"
وانەی ٩٠ خولەکی — "بۆچی ڕاپەڕینی ٢٠٢٢ ڕوویدا؟"
- چوارچێوە (١٠ خولەک): چالاکیی نەخشە بۆ دیاریکردنی ئێران، کوردستان، تاران، سەقز، زاهیدان.
- خوێندنەوە (٢٠ خولەک): ڕاپەڕین + یاسای حجاب.
- شیکردنەوەی سەرچاوە (٣٠ خولەک): بە گرووپی بچووک، بەشێک لە ڕاپۆرتی لیژنەی ڕاستییەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان، ڕاگەیەندراوێکی ئەمنیستی و ڕاگەیەندراوێکی ئیرنا لەسەر هەمان ڕووداو بەراورد بکەن. ئایا زمانی جیاواز بەکارهاتووە؟ کام ڕاستییەکان شوێنی خۆیان نەماوە؟
- گفتوگۆ (٢٠ خولەک): پرسیاری گفتوگۆ.
- داخستن (١٠ خولەک): کارتی دەرچوون — سێ سەرچاوەی سەرەکی بۆ ڕاپۆرتکردنی مافی مرۆڤ لە ئێران ناو ببەن.
یەکەی هەفتەیی — "ئێران ١٩٧٩–٢٠٢٦"
- ڕۆژی یەکەم — شۆڕش و دامەزراندنی کۆماری ئیسلامی. بخوێننەوە: میرات.
- ڕۆژی دووەم — لەسێدارەدانی بەکۆمەڵی ١٩٨٨. بخوێننەوە: جیهان + ڕاپۆرتی ڕۆبێرتسۆن QC.
- ڕۆژی سێیەم — بزووتنەوەی سەوزی ٢٠٠٩؛ تشرینی دووەمی خوێناوی ٢٠١٩. بخوێننەوە: هێڵی کاتی.
- ڕۆژی چوارەم — مهحسا ئەمینی و ژن، ژیان، ئازادی. بخوێننەوە: مهحسا ئەمینی.
- ڕۆژی پێنجەم — زستانی سووری ٢٠٢٦ و دوو شەوەکە. بخوێننەوە: دوو شەو. هەڵسەنگاندن پێویستە.
پرسیاری گفتوگۆ
- ناوی کوردی مهحسا ئەمینی "ژینا" بوو. بۆچی لە بەڵگەنامەی ناسنامەکەیدا "مهحسا" نووسرابوو؟ ئەمە چی دەربارەی پەیوەندی نێوان زمان و دەسەڵاتی دەوڵەت پێمان دەڵێت؟
- دادستانی گشتی ئێران لە کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ ڕایگەیاند کە پۆلیسی ئەخلاق "هەڵوەشاوەتەوە". بۆچی میدیای ڕۆژئاوا ئەمە وەک ڕاستی ڕاپۆرت کرد؟ چۆن دەکرا ئەم بانگەشەیە پشتڕاست بکرایەوە؟
- شارەزایانی نەتەوە یەکگرتووەکان لە ساڵی ٢٠٢٣ پڕۆژەیاسای عەفاف و حجابیان بە "ئەپارتایدی جێندەری" ناوبرد. کام تاقیکردنەوەی بەڵگە دەبێت پێش بێت بۆ ئەوەی ئەمە ببێتە "تاوانێکی دژی مرۆڤایەتی"؟
- ئێران لە ساڵی ٢٠٢٤دا ٩٧٢ لەسێدارەدانی ئەنجامدا — کە بەرزترین ڕێژە بوو لە ١٥ ساڵی ڕابردوودا. بۆچی لەسێدارەدان زیاد دەکات لە ماوەیەکدا کە ڕەوایی دەوڵەت لاواز دەبێت؟
- وەڵامی نێودەوڵەتی بۆ لەسێدارەدانی بەکۆمەڵی ١٩٨٨ بەراورد بکە لەگەڵ وەڵامی ڕاپەڕینی ٢٠٢٢. چی گۆڕا؟ چی نەگۆڕا؟
پاکێجەکانی دابەزاندن
- کتێبی ئەلیکترۆنی تەواو (PDF، ئینگلیزی) — دەقی درێژی تەواو.
- کۆمەڵە پۆستەری پۆل — ٢٢ قوربانی ناسراو، چاپکردن.
- هێڵی کاتی ١٩٧٩–٢٠٢٦ (JSON) — دابنێ لە نۆشن، ئێرتیبڵ، یان سلایدشۆو.
- کۆمەڵە زانیارییەکانی قوربانییە ناسراوەکان (JSON).
- سەرچاوەکان و پێڕستی سەرچاوەکان.
تێبینییەک لەسەر گونجاوی تەمەن
ئەم ماددەیە باس لە کوشتن، ئەشکەنجەدان و توندوتیژی سێکسی دەکات. پێش بڵاوکردنەوە بۆ خوێندکارانی خوار ١٦ ساڵی پێشبین بکە؛ ڕەچاوی بکە کە زۆرترین وێنەکانی ترسناک لە ڕووخسارەکان بۆ بینەرانی گەنجتر. خوێندکارانی ڕەچەڵەک ئێرانی لەوانەیە پەیوەندی کەسییان بە ڕووداوەکانەوە هەبێت — شوێن بۆ ئەوە دابین بکە.
هەڵبژاردنی چوارچێوەیەکی گونجاو بەپێی تەمەن
| گروپی تەمەن | خاڵی دەستپێک | بە وریاییەوە مامەڵە بکە |
|---|---|---|
| ١١–١٣ | مافەکانی هەمووان؛ واتای یاسایەک لەسەر جلوبەرگ لە ژیانی ڕۆژانەدا؛ چیرۆکی شعارێک کە بە جیهاندا دەگەڕێت | وێنەی ترسناک، توندوتیژی لەلایەن بەرپرسانی زیندانەوە، وردەکاری جێبەجێکردنی سزای مردن |
| ١٤–١٦ | ڕاپەڕینی ٢٠٢٢ لە ڕێگەی کەسە ناسراوەکانەوە؛ چۆن بەڵگەکان پشتڕاست دەکرێنەوە؛ داخستنی ئینتەرنێت و کۆنترۆڵی زانیاری | ڤیدیۆی بێ ناوەند؛ دڵنیابە کە پاشان پێداچوونەوەیەک هەبێت |
| ١٦–١٨ | تاوانەکانی دژی مرۆڤایەتی وەک پۆلێنێکی یاسایی؛ جیاوازی نێوان ژمارەی پشتڕاستکراو و خەمڵاندنەکان؛ سزاکان و دەسەڵاتی جیهانی | چوارچێوە سیاسییەکان کە مشتومڕی ئێرانی دەکەنە پێگەیەکی تاک |
| زانکۆ | ڕەخنەگرتن لە سەرچاوە، ڕکابەری ژمارەی مردووەکان، مۆدێلەکانی دادی گواستنەوە، بەراوردی دەسەڵاتخوازی | گریمانەکردنی ئەوەی خوێندکاران پەیوەندی کەسییان بە ڕووداوەکانەوە نییە |
ئەو کارامەیەی کە دەتوانرێت بگوازرێتەوە: پشتڕاستکردنەوە
ئەو شتەی کە پۆلێک دەتوانێت لەم ماددەیە وەربگرێت، ڕاستییەکانی وڵاتێک نییە، بەڵکو ڕاهێنانە بۆ تاقیکردنەوەی بانگەشەیەک. دوو ژمارەی مردنی بڵاوکراوە بۆ هەمان ماوە بدەن بە خوێندکاران و داوایان لێبکەن جیاوازییەکە ڕوون بکەنەوە بەبێ ئەوەی بڕیار بدەن کامە ڕاستە: کێ ژماردوویە، چی بە حاڵەت هەژمار کراوە، لە چ ڕێکەوتێکدا، و چی نەتوانراوە بە هیچ شێوەیەک ژمارد بکرێت. ئەم شوێنکەوتووی ژمارەی مردن و پەڕەی ڕێگاکار بەم شێوەیە دروست کراون بۆ بەکارهێنان.
- بەراوردی ڕاگەیاندنێکی حکومی بکەن لەگەڵ تۆمارێکی پزیشکی و دیاری بکەن هەر یەکێکیان دەتوانێت چی بسەلمێنێت و ناتوانێت.
- شوێنی دیمەنێک لە ڕووی کات و شوێنەوە دیاری بکەن بە بەکارهێنانی سێبەر، نیشانە و ئەثاتی شەقام.
- جیاوازی بکەن لە نێوان شایەتی، بەڵگەنامە و دەرەنجام لە ڕاپۆرتێکی تاکە ڕێکخراوی ناحکومی.
- ڕوون بکەنەوە بۆچی دانپێدانانێکی زۆرەملێ کە لە تەلەفزیۆنەوە پەخش کراوە، بەڵگەی زۆرەملێیە نەک تاوانباری.
تێبینییەکانی پاراستن
هەندێک خوێندکار خێزانیان لە ئێراندا هەیە. داوا لە کەس مەکەن باسی پەیوەندییەکی کەسی بکات، و داوا لە خوێندکاران مەکەن بە ناوی خۆیانەوە لە پلاتفۆرمی گشتی بڵاوی بکەنەوە؛ دەسەڵاتدارانی ئێران خزمی کەسانی دەرەوەیان ڕاوەدووە. خۆتان لە دانانی ئەرکی ماڵەوە بەدوور بگرن کە پێویستی بە سەردانکردنی ماڵپەڕە ناوخۆییەکانی ئێران هەبێت لە تۆڕی قوتابخانەوە. پێش هەر دیمەنێک ئاگاداری بکەنەوە، کارێکی جێگرەوە پێشکەش بکەن، و هەمیشە دانیشتنەکە بە ماددەی بەرپرسیارێتی — هەڵمەتەکان, سزاکان، پڕۆژەکانی بەڵگەنامەکردن — کۆتایی پێ بهێنن بۆ ئەوەی وانەکە بە دەسەڵات کۆتایی بێت نەک بە ترس.
پرسیارە دووبارەبووەکان
ئایا ئەم ماددەیە بۆ قوتابخانەی ناوەندی گونجاوە؟
بەڵێ، بە هەڵبژاردن. ژیاننامەکان، هێڵی کاتی و مێژووی دروشمەکان بۆ تەمەنی ١٤ ساڵ و بەرزتر گونجاوە؛ دیمەنی خوێناوی و پەڕگەکانی جێبەجێکردنی سزای مردن دەبێت بۆ پۆلی شەشەم و زانکۆ تەرخان بکرێت، هەمیشە بە ئاگادارکردنەوە و کارێکی جێگرەوە.
ئایا دەتوانم ئەم ماددانە لە پۆلەکەمدا دووبارە بەکار بهێنم؟
بەڵێ. هەموو ناوەڕۆکێک بە مۆڵەتی Creative Commons Attribution 4.0 مۆڵەت پێدراوە، بۆیە دەکرێت کۆپی بکرێت، چاپ بکرێت، وەرگێڕدرێت و بۆ مامۆستایەتی گونجێنرێت بە ناوبردنی iranholocaust.org.
چۆن مامەڵە لەگەڵ خوێندکارانی خێزانیان لە ئێراندا هەیە بکەم؟
هەرگیز داوا لە کەس مەکەن ئاشکرای کەسی بکات، داوا لە خوێندکاران مەکەن بە ناوی خۆیانەوە بڵاوی بکەنەوە، و ئاگادار بن کە خزمەکانی ناو ئێران بەهۆی ماددەی بڵاوکراوە لە دەرەوەوە ڕاوەدوو کراوە.
