دەربارەی ئەم یادەوەرییە
لیستێکی کڕۆنۆلۆژی لەو کەسانەی ناویان هاتووە و لەلایەن کاربەدەستانی دەوڵەتی ئێرانەوە کوژراون — بە تەقەی پۆلیس لە شەقامەکان، بە ئەشکەنجە لە کاتی دەستبەسەریدا، یان بە لەسێدارەدانی دادوەری — لە دوای گیانلەدەستدانی Mahsa Amini لە ئەیلوولی 2022. ئەم لیستە تەواو نییە. ڕێکخراوی مافی مرۆڤی ئێران و HRANA پێکەوە زیاتر لە 42,000 گیانلەدەستدانی خۆپیشاندەرانیان تەنها لە کۆتایی کانوونی یەکەمی 2025ـەوە بەڵگەنامە کردووە؛ تەنها بەشێکی کەمیان ناسنامەیان زانراوە. ئێمە ناوەکان زیاد دەکەین کاتێک ناسنامەکانیان بە شێوەیەکی سەربەخۆ پشتڕاست دەکرێنەوە.
کۆی گشتی ناوەکان لەم لاپەڕەیەدا: 27. بۆ خوێندنەوەی ئامێری: /data/victims.json.
ژیاننامەی وردی یادەوەرییەکان
لیستە کڕۆنۆلۆژییەکەی خوارەوە ناوی ئەو کەسانە تۆمار دەکات کە لە ساڵی 2022ـەوە کوژراون. بۆ ژیاننامەی درێژتر — کە تەواوی 47 ساڵەی کۆماری ئیسلامی دەگرێتەوە، لە دادگا شۆڕشگێڕییەکانی 1979ـەوە تا هەڵواسینی نهێنییەکانی دەیەی 2020 — بڕوانە لە یادەوەرییەکان بەشی:
- Habib Elghanian (1912–1979) — پیشەسازی جوولەکە؛ یەکەمین مەدەنی دیار کە لەسێدارە درا.
- Nader Jahanbani (1928–1979) — فەرماندەی هێزی ئاسمانی شاهەنشایی.
- Farrokhroo Parsa (1922–1980) — یەکەم ژنە وەزیر لە ئێران.
- Mona Mahmudnizhad (1965–1983) — کچە قوتابی 17 ساڵەی بەهائی، Shiraz.
- Zahra Kazemi (1948–2003) — فۆتۆجۆرنالیستی ئێرانی-کەنەدی.
- Navid Afkari (1993–2020) — زۆرانبازێک کە سەرەڕای ناڕەزایەتییە جیهانییەکان لەسێدارە درا.
2022
- — Mahsa (Jina) Amini، 22 ساڵ — Tehran. سێ ڕۆژ دوای دەستگیرکردنی لەلایەن گەشتی ڕێنمایی (پۆلیسی ڕەوشت) بەهۆی گوایە سەرپێچی باڵاپۆشی، لە زیندان کوژرا.
- — Nika Shakarami، 16 ساڵ — Tehran. لە کاتی خۆپیشاندانەکانی شەقامی Keshavarz لە Tehran بێسەروشوێن بوو. تەرمەکەی دوای 10 ڕۆژ درایەوە بە خێزانەکەی.
- — Sarina Esmailzadeh، 16 ساڵ — Karaj. لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە بە دارلاستیک (باتۆن) لە کاتی خۆپیشاندانێکی Mehrshahr تا مردن لێی درا.
- — Hadis Najafi، 22 ساڵ — Karaj. لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە لە Karaj چەندین جار تەقەی لێکرا دوای ئەوەی قژی بەست بۆ ئەوەی ڕووبەڕوویان ببێتەوە.
- — Khodanour Lojei، 27 ساڵ — Zahedan. بەستراوە بە ستوونی ئاڵا و ئەشکەنجە درا پێش ئەوەی تەقەی لێ بکرێت؛ لە کاتی هەینی خوێناویی Zahedan کوژرا.
- — Mahsa Mogoi، 18 ساڵ — Mashhad. لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە تەقە لە چاوی کرا؛ بەهۆی برینەکانیەوە گیانی لەدەستدا.
- — Kian Pirfalak، 9 ساڵ — Izeh. لەناو ئۆتۆمبێلی باوکیدا لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە تەقەی لێکرا. بچووکترین شەهیدی ناوبردراوی ڕاپەڕینی 2022.
- — Mahsa Bayganeh، 21 — Bukan. بە تەقەی هێزە ئەمنییەکان لە ئازەربایجانی ڕۆژئاوا گیانی لەدەستدا.
- — Komar Daroftadeh، 16 — Piranshahr. لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە تەقە لە سەری کرا و گیانی لەدەستدا.
- — Mohsen Shekari، 23 — Tehran. یەکەم خۆپیشاندەر کە لە ڕێگەی دادگاوە لەسێدارە درا. تۆمەت: محارەبە.
2023
- — Mohammad Mehdi Karami، 22 — Karaj. لەسێدارە درا. پاڵەوانی کاراتێ. تۆمەت: فساد فی الارض.
- — Seyed Mohammad Hosseini، 39 — Karaj. لەسێدارە درا. ڕاهێنەری خۆبەخشی منداڵان. بەپێی ڕاپۆرتەکان ئەشکەنجە درابوو.
- — Saleh Mirhashemi، 36 — Isfahan. لە دۆسیەی ناسراو بە 'خانووی ئەسفەهان' لەسێدارە درا.
- — Majid Kazemi، 30 — Isfahan. لەسێدارە درا. دانپێدانانی دەنگیی لەژێر ئەشکەنجەدا لە ناو زیندانەوە دزەی کردە دەرەوە.
- — Saeed Yaghoubi، 37 — Isfahan. لە دۆسیەی 'خانووی ئەسفەهان' لەسێدارە درا.
- — Armita Geravand، 16 — Tehran. لە 1ی تشرینی یەکەم لە مێترۆی تاران دوای ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ چاودێرانی حیجاب لەهۆش خۆی چوو؛ لە 28ی تشرینی یەکەم کۆچی دوایی کرد.
- — Milad Zohrevand، 21 — Hamadan. دوای دادگاییکردنێکی نهێنی لەسێدارە درا.
2024
- — Mohammad Ghobadlou، 23 — Karaj. سەرەڕای دەستنیشانکردنی نەخۆشیی دووجەمسەری و فەرمانی ڕاگرتنی سزاکە، لەسێدارە درا.
- — Farhad Salimi — Karaj. کوردێکی سوننە کە 14 ساڵ بەبێ دووبارە دادگاییکردنەوە دەستبەسەر بوو؛ لە زیندانی قزلحەسار لەسێدارە درا.
- — Arezou Badri، 31 — Nour، Mazandaran. لەلایەن ئەفسەرانی FARAJA لە چوارچێوەی 'گەڵاڵەی نور' تەقە لە سی و بڕبڕەی پشتی کرا؛ ڕزگاری بوو بەڵام ئیفلیج بوو.
- — Reza Rasaei، 34 — Kermanshah. خۆپیشاندەری کوردی یارسان؛ لەسێدارە درا.
2026
- — Setareh Tajik، 19 — Rasht. لە کاتی 'دوو شەوەکەی' تەقەکردن لە خۆپیشاندەران لە Rasht کوژرا — خوێناویترین شەوی ڕاپەڕینەکە.
- — Arman Rezaei، 24 — Rasht. لە کاتی 'دوو شەوەکە' لە Rasht کوژرا.
- — Nazanin Mohammadi، 17 — Tehran. لە کاتی 'دوو شەوەکە' لە گەڕەکی سادقیەی تاران کوژرا.
- — Hossein Tabrizi، 31 — Tabriz. لە کاتی 'دوو شەوەکە' لە تەورێز کوژرا.
- — Saman Yasin، 27 — Kermanshah. ڕاپەری کورد؛ دوای دادگاییکردنێکی نهێنی لە دادگای شۆڕش لەسێدارە درا.
بۆ زیادکردنی ناوەکان هاوکارمان بن
ئەگەر زانیاریی پشتڕاستکراوەت لەسەر کەسێک هەیە کە لەلایەن بریکارەکانی دەوڵەتی ئێرانەوە کوژراوە و ناوی لەم لیستەدا نییە، تکایە پەیوەندیمان پێوە بکەن بەیەکەوە لەگەڵ سەرچاوەکان. ئێمە زانیارییەکان لەگەڵ IHR، HRANA، Hengaw، Amnesty، لیژنەی ڕاستی دۆزینەوەی UN و BBC Verify بەر لە بڵاوکردنەوە پشتڕاست دەکەینەوە.