لە ماوەی سی و یەک ڕۆژدا، بزووتنەوەیەکی خۆپیشاندان کە بەهۆی نرخ و ڕەشەبا دەستی پێکرد، بووە خوێناویترین ڕووبەڕووبوونەوەی کۆماری ئیسلامی لەگەڵ هاووڵاتیانی خۆی لە ساڵی ١٩٧٩ەوە. ئەم پەڕەیە ڕووداوەکان تۆمار دەکات، ڕۆژ بە ڕۆژ، و هەموو ژمارەی مردووانی بڵاوکراوە لە تەنیشت یەکدا دادەنێت بۆ ئەوەی خوێنەران ببینن کە لە کوێدا جیاوازی هەیە.
ڕۆژ بە ڕۆژ
| ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ - ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ | پێش سەرکوتکردنەکە ئەمنیستی نێودەوڵەتی و چاودێری مافی مرۆڤ بەلایەنی کەمەوە ٢٨ خۆپیشاندەر و ڕەوشتبەری کوشتاریان لە ١٣ شار لە ٨ پارێزگادا تۆمار کردووە. لە ماڵەکشاهی، پارێزگای ئیلام، ڕەزا عەزیززادە، لەتیف کەریمی، مەهدی ئەمامیپوور، فارس (موحسین) ئاغا محەممەدی و محەممەد ڕەزا کەرەمی لەلایەن هێزەکانی سوپای پاسدارانەوە بە تەقەکردن لە ناوەوەی بنکەیەکی بەسیج کوژران. لە ئەزنا، پارێزگای لوڕستان، وەهەب موسەوی، مستەفا فەلاحی، شایان ئەسەدۆڵڵاهی، ئەحمەدڕەزا ئەمەنی، ڕەزا مۆرادی عەبدۆلڤەند و تاهە سەفەری - شازدە ساڵان، تەرمەکەی لە خێزانەکەی ڕاگرابوو - کوژران. |
|---|---|
| ٣ی کانوونی دووەم | ئاماژەکە لە لوتکەوە عەلی خامنەیی بە ئاشکرا وتی "پێویستە ئاژاوەگێڕان لە شوێنی خۆیاندا بنرێن." |
| ٥ی کانوونی دووەم | بێ بەزەیی سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەری ڕێنمایی بۆ دادوەرانی سەرتاسەری وڵات کرد کە "بێ بەزەیی" نیشانی خۆپیشاندەرانی دەستبەسەرکراو نەدەن. |
| ٨ - ٩ی کانوونی دووەم | دوو شەو دەوڵەت لە کۆنتڕۆڵی پۆلیسەوە گواسترایەوە بۆ سەرکوتکردنی سەربازیی تەواو. بە سوپای پاسداران فەرمانێکی ڕوون درا بۆ بەکارهێنانی هێزی کوشندە بەرامبەر هاووڵاتیانی بێ چەک. تەقەکەری دوور، ئۆتۆمبێلی زرهدار و چاودێری هەلیکۆپتەر جێگیر کران؛ ناوەندە پزیشکییەکان کرانە ئامانج و پزیشکانی چارەسەری خۆپیشاندەرانی برینداریان دەکرد دەستبەسەر کران. لە ڕەشت، هەرانا بەلایەنی کەمەوە ٣٩٢ کەسی کوشتاری تۆمار کرد، زۆرینەیان دوای بڕینی ئینتەرنێت. ڕاپۆرتی تەواوی دوو شەوەکە بخوێنەرەوە. |
| ٢٢ی کانوونی دووەم | خەمڵاندنی نەتەوە یەکگرتووەکان مای ساتۆ، ڕاپۆرتێری تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافی مرۆڤ لە ئێران، ڕایگەیاند کە ڕەنگە ژمارەی مردووان لە ٢٠ هەزار کەس تێپەڕێت. |
| ٢٢ - ٢٤ی کانوونی دووەم | ڕاپۆرتە ناوخۆییە ڕژێنراوەکان ڕاپۆرتە ناوخۆییەکانی ڕێکخراوی هەواڵگری پاسداران ژمارەی قوربانیانی بە ٣٣ هەزار بۆ ٣٦ هەزار و ٥٠٠ کەس خەمڵاند. ڕاپۆرتێکی پەرلەمانی ڕژێنراو ٢٧ هەزار و ٥٠٠ کەسی ئاماژە پێکرد. |
| ٢٥ی کانوونی دووەم | دوو بڵاوکراوە، دوو ژمارە ئێران ئینتەرناشناڵ بەڵگەنامەکانی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی بڵاوکردەوە کە زیاتر لە ٤٠٠ شارۆچکەی گرتبووەوە. تایم ڕاپۆرتی لیستێکی ٣٠ هەزار و ٣٠٤ مردنی پەیوەندیدار بە خۆپیشاندانەوە بڵاوکرد کە تەنها بۆ ٨-٩ی کانوونی دووەم لە نەخۆشخانە مەدەنییەکان تۆمارکرابوون، بە پشتبەستن بە دوو بەرپرسی باڵای ئێرانی کە گوتیان بەڕێوەبەرایەتی |
| 1 February | The official count The Pezeshkian government published a figure of 3,117 dead, including some 214 security forces. |
| 23 February | The Crimson Winter report HRANA published a verified named list of 7,007 confirmed deaths - 6,488 adult protesters, 236 minors, 207 security personnel and 76 non-participants - with 11,744 cases still under review. Iran International independently compiled 6,634 names. |
Every published death toll
No independent investigation has been permitted inside Iran. These are the figures on the public record as of February 2026, with their sources.
| Source | Dead | Note |
|---|---|---|
| Government of Iran (1 Feb 2026) | 3,117 | Official count, including some 214 security forces |
| HRANA, The Crimson Winter (23 Feb 2026) | 7,007 | Verified named list; 11,744 cases still under review |
| Iran International (name list) | 6,634 | Independently compiled names |
| UN Special Rapporteur (22 Jan 2026) | 20,000+ | وەک ژمارەیەکی کەمترین ڕێژە ڕاگەیەندراوە، نەک ژمارەیەکی پشتڕاستکراوە |
| ڕاپۆرتی پەرلەمانی ڕژێوی | 27,500 | ڕژێوی نەپشتڕاستکراو |
| کات (٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦) | 30,304 | تۆمارکردنی نەخۆشخانەکان بۆ تەنها ٨-٩ی کانوونی دووەم |
| ڕاپۆرتە ڕژێوکراوەکانی هەواڵگری پاسداران | 33,000-36,500 | ڕژێوی نەپشتڕاستکراو، زیاتر لە ٤٠٠ شار |
ئێرانی ئینتەرناشناڵ کەمتر لە ١٠٠ ناوی هاوبەشی لە نێوان لیستەکەی خۆی و لیستی حکومەتدا دۆزییەوە. هەر کام لە ژمارەکان کە لە لێکۆڵینەوەی سەربەخۆدا بمێنێتەوە، کەمترین ڕژێوی باوەرپێکراو وا دەکات کە ٨-٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ ببێتە خوێناویترین ڕووداوی دوو ڕۆژەی سەرکوتکردن لە مێژووی هاوچەرخی ئێراندا.
شوێنی ڕوودان
کوژراوە بەڵگەدارەکان لە ڕەشت، تاران، مەلەکشاهی و پارێزگای ئیلام، ئەزنا و پارێزگای لۆرستان، و لە زیاتر لە ٤٠٠ شاردا کە لە بەڵگەنامە ڕژێوکراوەکانی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانیدا ناویان هاتووە، تۆمار کراون. ڕەشت زۆرترین ژمارەی کوژراوی بەڵگەداری مانگەکەی هەیە.
پرسیارە دووبارەکان
لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦دا چی ڕووی دا لە ئێران؟
خۆپیشاندانەکانی کە لە کۆتایی مانگی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ دەستی پێکرد، بە هەموو وڵاتدا بڵاو بوونەوە. لە ٨-٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦دا، پاسداران فەرمانی بەکارهێنانی هێزی کوشندەی بەرامبەر هاووڵاتیانی چەکدار نەبوو وەرگرت، کە بووە هۆی خوێناویترین ٤٨ کاتژمێری مێژووی کۆماری ئیسلامی، لەنێویاندا کۆمەڵکوژی ڕەشت. ژمارەی کوژراوانی بڵاوکراوە بۆ مانگەکە لە ٣،١١٧ی حکومەتەوە تا ٣٣،٠٠٠-٣٦،٥٠٠ی ڕێژەکانی پاسداران دەگۆڕێت.
چەند کەس لە خۆپیشاندانەکانی مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ی ئێراندا کوژران؟
ژمارەیەکی ڕێککەوتنی نییە. حکومەتی پزەشکیان لە ١ی شوباتی ٢٠٢٦دا ٣،١١٧ی بڵاو کردەوە. لیستی ناوە پشتڕاستکراوەکانی هەرانا ٧،٠٠٧ مردنی پشتڕاستکراوی تۆمار کرد. ئێرانی ئینتەرناشناڵ ٦،٦٣٤ ناوی کۆکردەوە و دواتر بەڵگەنامە ڕژێوکراوەکانی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی بڵاو کردەوە کە ئاماژە بە ٣٣،٠٠٠-٣٦،٥٠٠ دەکەن. ڕاپۆرتکاری تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان لە ٢٢ی کانوونی دووەمدا وتی کە ڕێژەکە لەوانەیە لە ٢٠،٠٠٠ تێپەڕێت.
کۆمەڵکوژی ڕەشت چی بوو؟
خوێناویترین ڕووداوی بەڵگەداری سەرکوتکردنی مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦. هەرانا بەلایەنی کەمەوە ٣٩٢ کەسی لە ڕەشتدا کوژراوی بەڵگەدار کردووە، زۆرینەی زۆریان دوای ڕەشکردنەوەی ئینتەرنێت لە شارەکەدا.
دوو شەوەکە چییە؟
٨ و ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦، کاتێک دەوڵەت لە کۆنترۆڵی پۆلیسەوە گواسترایەوە بۆ سەرکوتکردنی سەربازی تەواو: تیربازەکان، ئۆتۆمبێلی هەڵگری چەکدار، چاودێری هەلیکۆپتەر، و دەستگیرکردنی پزیشکانی کە چارەسەری خۆپیشاندەرانی برینداریان دەکرد.
بۆچی ژمارەی کوژراوان زۆر جیاوازن؟
ڕەشکردنەوەی ئینتەرنێت، ناشتنی زۆرەملێ، و فشار لەسەر خێزانەکان بۆ بەهۆکاری ڕووداو دادانانی مردنەکان، پشتڕاستکردنەوەی سەربەخۆ قورس دەکات. ئێرانی ئینتەرناشناڵ کەمتر لە ١٠٠ ناوی هاوبەشی لە نێوان لیستەکەی خۆی و لیستی حکومەتدا دۆزییەوە.
خوێندنەوەی داهاتوو
- دوو شەوەکە، ٨-٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ — ڕوونکردنەوەی تەواوی کۆمەڵکوژی ڕەشت و فەرمانی کردنەوەی ئاگر.
- ڕاپەڕین — چل و حەوت ساڵ توندوتیژی دەوڵەت، ١٩٧٩ بۆ ٢٠٢٦.
- بنکەی زانیاری قوربانیان — قوربانیانی ناودار، بە شێوەیەکی گەڕان.
- هێڵی کاتی، ١٩٧٩-٢٠٢٦ — ڕووداوە سەرەکییەکان بە ڕێکەوت.
- تۆماری خۆپیشاندان بە مانگ — کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥، کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ و شوباتی ٢٠٢٦.
- کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ — چۆن زستانی سوور دەستی پێکرد.
- شوباتی ٢٠٢٦ — ژمارەکان، لێبوردنەکە، جەنگەکە.
- سەرچاوەکان و ڕێگاکار — چۆن ژمارەکانی ئەم ماڵپەڕە پشتڕاست دەکرێنەوە.
سەرچاوەکان
- Amnesty International — ئێران
- Human Rights Watch — ئێران
- HRANA — ئاژانسی هەواڵی چالاکانی مافی مرۆڤ
- OHCHR — ڕاپۆرتێری تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ ئێران
بڵاوکراوەتەوە بە CC BY 4.0. داتای خوێندنەوەی ئامێری: /data/timeline.json, /llms.txt.
