هۆلۆکۆستی ئێران

بۆچی ئێران خۆپیشاندان دەکات؟

ھۆکارەکانی پشت ڕاپەڕینی ئێستا، ئەوەی چی جیای دەکاتەوە لە شەپۆلە پێشووەکانی خۆپیشاندان، و چۆن دەوڵەت وەڵامی داوەتەوە.

ڕوونکەرەوە · زستانی سوور · کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ – ٢٠٢٦

وەڵامی کورت. ئێرانییەکان خۆپیشاندان دەکەن چونکە چوار دەیەی ناڕەزایەتی پێکەوە کۆبوونەتەوە: حجابی ناچاری و چاودێریی لەشی ژنان، لەسێدارەدانی بەکۆمەڵ، داڕووخانی ئابووری، و نەبوونی پێداویستییە بنەڕەتییەکانی وەک ئاو و کارەبا. شەپۆڵەکەی ئێستا لە کۆتاییەکانی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ دەستی پێکرد و بۆ زیاتر لە ٢٠٠ شار بڵاو بووەوە، کە بە تەقەی ڕاستەوخۆ، دەستگیرکردنی بەکۆمەڵ و داخستنی ئینتەرنێت ڕووبەڕوو بووەتەوە.

خەڵک بەسەر چی خۆپیشاندان دەکەن؟

  • حجابی ناچاری و چاودێریی لەشی ژنان. پاتڕۆڵی ڕێنمایی، چاودێریی ژنان لەناو ئۆتۆمبێل و شوێنی کاردا، و مردنی مەھسا ئەمینی لە ساڵی ٢٠٢٢دا ھێشتا ھێمای کۆنترۆڵی دەوڵەتە بەسەر ژیانی تایبەتیدا.
  • لەسێدارەدان. ئێران زیاتر لە ھەر وڵاتێکی تر بێجگە لە چین کەس لەسێدارە دەدات، لەنێویاندا خۆپیشاندەران کە دوای دادگاییکردنی پووچەڵ تاوانبار کراون. سەیری لەسێدارەدانەکان.
  • داڕووخانی ئابووری. بەهای دراو، هەڵکشان و مووچەی نەدراو بووەتە هۆی ئەوەی بەشێکی زۆری چینی ناوەڕاستی مووچەخۆر بکەونە ناو هەژارییەوە.
  • شکستی ژێرخان. بڕینی کارەبا بە نۆرە، کەمی گاز لە زستاندا و کەمییەکی توندی ئاو بووەتە هۆی خۆپیشاندان لە شارەکانی پارێزگاکاندا کە لە شەپۆلە پێشووەکاندا بێدەنگ بوون.
  • ڕێگایەک بۆ گۆڕان نییە. هەڵبژاردنی چاودێریکراو، پارێزەرانی زیندانیکراو و ڕۆژنامە داخراوەکان شەقام بە تاکە ڕێگای ماوە جێدەهێڵن.

خۆپیشاندانەکانی ئێستا کەی دەستی پێکرد؟

پاتڕۆڵی زستانی سوور ڕاپەڕین لە کۆتایی مانگی دەی ساڵی ٢٠٢٥ دەستی پێکرد و لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٦دا بە توندی زیادیکرد. شەوەکانی ٨ و ٩ی مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٦ زۆرترین ژمارەی کوژراو لە یەک شەودا بەخۆیەوە بینی، کە ڕەشت خراپترین شاری تووشبوو بوو.

ئەمە چ جیاوازییەکی لەگەڵ ساڵانی ٢٠٠٩، ٢٠١٩ و ٢٠٢٢دا هەیە؟

شەپۆلهۆکاری ڕاستەوخۆداواکاری سەرەکی
بزووتنەوەی سەوزی ٢٠٠٩هەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی کێشەدارچاکسازی لە ناو سیستەمەکەدا
ئابانی ٢٠١٩بەرزبوونەوەی نرخی بەنزینڕزگاربوونی ئابووری؛ پاشان گۆڕینی ڕژێم
ژن، ژیان، ئازادیی ٢٠٢٢مردنی مه‌حسا ئەمینیکۆتاییهێنان بە حجابی ناچاری و حوکمی ئایینی
زستانی سووری ٢٠٢٥-٢٠٢٦کۆکراوە: نرخەکان، بڕینی کارەبا، لەسێدارەدانکۆتاییهێنان بە کۆماری ئیسلامی

شەپۆلی ئێستا لە ڕووی جوگرافییەوە فراوانترە، زیاتر چینی کرێکارانە، و چیتر داواکاری چاکسازی ناکات. دروشمەکان ڕاستەوخۆ ئاراستەی ڕێبەری باڵا دەکەن.

دەوڵەت چ کاردانەوەیەکی هەبووە؟

بە فیشەکی زیندوو، گولـلەی تفەنگی نێچیر بۆ ناو ڕووخسار، دەستگیرکردنی بەکۆمەڵ، و داخستنی ئینتەرنێتی نیشتمانی بۆ کاتی خراپترین شەوەکان. کۆی بەڵگەکراو و مەزەندە سەربەخۆکانی سەر ژمارەی کوژراو پەڕە؛ قوربانییە ناودارەکان تۆمار کراون لە لەبیرنەکراو.

خەڵکی دەرەوەی ئێران چی دەتوانن بکەن؟

بە ئاشکرا ناوی قوربانیان ببەن، پەستان بخەنە سەر حکوومەتەکان بۆ ناساندن و دۆسیەی بەندکراوان، پشتگیری ڕاپۆرتی پشتڕاستکراو بکەن، و تۆمارەکە بەردەست بھێڵن کاتێک ئێرانییەکان خۆیان پێی ناگەن. ھەنگاوە کۆنکرێتییەکان لە کار بکە و لە ھەڵمەتەکانی.

پرسیارە دووبارەکان

بۆچی ئێرانییەکان لە ساڵی ٢٠٢٦ خۆپیشاندان دەکەن؟

بەھۆی جێبەجێکردنی زۆرەملێی حجاب، لەسێدارەدانی بەکۆمەڵ، داڕمانی ئابووری، ڕەشبۆیی و کەمی ئاو، و نەبوونی ھیچ ڕێگایەکی یاسایی بۆ گۆڕانکاریی سیاسی.

خۆپیشاندانەکانی ساڵی ٢٠٢٦ لە ئێران کەی دەستی پێکرد؟

شەپۆلی ئێستا لە کۆتایی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ دەستی پێکرد و لە ماوەی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦دا بۆ زیاتر لە ٢٠٠ شار بڵاو بووەوە.

خۆپیشاندەران داوا چی دەکەن؟

بە پێچەوانەی ساڵی ٢٠٠٩، زۆربەی دروشمەکان ئێستا داواکاری کۆتایی ھێنان بە کۆماری ئیسلامی دەکەن نەک چاکسازی لە ناویدا.

چەند کەس کوژراون؟

لە کۆتایی شوباتی ٢٠٢٦دا، چاودێران زیاتر لە ٢٬٤٠٠ خۆپیشاندەری کوژراو و زیاتر لە ٤٠٬٠٠٠ بەندکراویان تۆمار کردووە؛ ژمارە ڕاستەقینەکان ڕەنگە بەرزتر بن بەھۆی داخستنی ئینتەرنێت.

ژن، ژیان، ئازادی واتای چییە؟

ژن، ژیان، ئازادی — دروشمێک بە ڕەچەڵەک کوردی کە لە ساڵی ٢٠٢٢دا لە سەرتاسەری وڵاتدا پەسەند کرا و ئازادیی ژنان وەک مەرجی ئازادیی ھەمووان دادەنێت.

ئایا ئینتەرنێت لە ئێراندا داخراوە؟

ئێران بە دووبارە داخستنی نیشتمانی و ھەرێمی جێبەجێ کردووە، بە شێوەیەکی ئاسایی چەند کاتژمێرێک پێش قورسترین ھێرشەکان، کە ڕاپۆرتی قوربانییەکان دوا دەخات و دەشارێتەوە.